1.Оқылым. Мәтінді оқып, мәтін мазмұны бойынша тапсырмаларды орындаңыз.

Бабаларымыз төрт түлікке ерекше көңіл бөлген. Орі ас-ауқаты, әрі киімі, әрі көлiri, кымы - ем, әрі байлығы болғандықтан, қазақ үшін осы торт түлік мал аса қымбатты дүние болғаны белгілі. Еңбеккор казак халкы мал өнімдерін өте орынды пайдаланып отырған

Төрт түлік малдың ішіндегі ең касиеттісі түйе болып есепсаrен. Ол кырык күн

шеде шыдамды, жүк артса – колік, жесе - ст, ал жуні киімге жараған. Қазақтар түйенің

жүнінен түйе жүн шекпендер киген. од женіл әрі жұмсақ сырт киім болған. Түйе күшті, жүйрік, шыдамды жануар. Казактың каснетті малдарының бірі – жылқы. Жылқы малын аса жоғары бағалаған

казактар оны улкен ас-тоїйларда жарыска салып, бас бәйгесіне мол дүние беретін болған. Ер азаматтарға жасалатын сыйдын да үлкені ат мінгізіп, шапан жабу болған. Түйе мен жылқыны, егінді келік ретінде пайдаланады, шанаға, арбаға, малға жетеді, салт та мінеді.

Сиыр малы момакан. Қазақтар үшін көбінесе тамакка жараған, ет, сүт, айран, каймак, май, құрт, ірімшік сияқты сиырдың берген берекесі болған. Сиырды кейде кешке де, егіске де пайдаланып отырған. Сиыры жок уй ас-ауқаты жұтан уй болып есептелген.

Қой – торт түлік малдың ішіндегі казактың ең сүйіктісі десе де болады. Өзі майла, есімтал, момакан, те ет алып, қонақ кәдеге асарап отыратын, суті маїлы арі жугымды кой малын ата-бабамыз ерекше қастерлеген. Қой өсу жасына орай козы, марка, тоқты, бағыдан, тұсак, азбан, ісск, кошкар, саулык деп аталады. Ешкі де казактар үшін өсімтал малдың бірі болгандыктан, кадірлі. Ешкінің егі жеңіл әрі сінімді, сүті аса құнарлы болады.

Төрт түлік малдың өзі қадірлейтін басын казактар басқаrа бермеген, онда жұтаңдық орнап калады деп есептеген. Әрбір рудың өз малына салатын таңбасы болган. Оны олар малдын кулагына, мүйіnіне, жамбасына салатын болған,

1. Қазақтың төрт түлік малыш атаңыз.

2. Жылқы малының пайдасы мен ерекшелігін атап жазыңы.

3. Казак халкы үшін өсімтал мал кайсысы?

А) сиыр, кой. В) жылкы, ешкі

С) ешкі, кой Д) түйе, бұзау

1

4. Сын есімді белгілеңіз,

А) сүт, аран В) күшті, мүйіз

С) есептеген, мінеді

Д) шыдамды, кадірлі

5. Сөйлемді толыктырыны «Сыйлык ретінде ұсынылатын ең үлкені... »

6. Берілген сөздердің синонимін табыңыз

кымбатты

колдану

2. Жазылым.

Суреттерді пайдаланып, осы оқиға туралы баяндап, алыстағы досыңызға хат жазыңыз. Хатта

оқшау сөздерді қолданыңыз, тыныс белгілерін койыныз.

Kaakam.

Сіз ата-анаңызбен бірге ұлттық аспаптар оркестрінін концертіне барышы. Концерт унады ма диамады ма?

Неліктен?

Кандай сезімде болдыцы ?​

Ұнағанын ал

Ғалымдар арасында климаттың өзгеру барысы туралы ортақ пікірлер жоқтығына қарамастан, сарапшылардың жалпы пікірі климаттық өзгерістің салдары жағымсыз болуы мүмкін дегенге келіп саяды. Мысалы, 1980 жылдан 2011 жылға дейін Еуроодақ елдерінің экономикасына тигізген тасқынның жалпы шығынын саралаған сарапшылар келген зиян­ды 90 миллиард еуроға тең деп бағамдады.

Осыған байланысты әлемдік ғылымда зерттеудің басым ба­ғытын қоршаған орта климатына бейімдеуге назар аудару­ болып отыр. Ең бастысы, бұл басқа салаларға қарағанда, та­би­ғи-климаттық жағдайларға және азық-түлік қауіпсіздігін қам­тамасыз етуші ауыл шаруашы­лығына тікелей байланысты.

Климаттық өзгеру

Халықаралық зерттеулер көрсеткіші бойынша, әлемнің кейбір аймақтары, сонымен қоса Орталық Азия, басқаларға қарағанда, климаттық өзгерістерге ұшырауы әбден ықтимал. Оның ішінде, Қазақстанның климатына әсер етіп, онсыз да толыққанды қолдауды қажет етіп отырған ауыл шаруашылығын күнкөріске айналдырған аймақтарға үлкен зиян келтіруі әбден мүмкін. Бұл аймақтардағы өнімнің босқа ысырап болуының 70 пайызы тікелей ауа райымен байланысты Ал, кейбір аймақтарда жағымсыз ауа райы салдарынан алынған өнімнің 50-70%-ға дейіні қолдануға жарамсыз болып қалып отыр.

құлыным бақытты сен болғайсың.өркенің өсіп, келешекте елің мақтан тұтатын ер- азамат бол.аллам өзіңді алдыңнан жарылқасын.біз барлығымыз саған тілекшіміз.

бөбекке тілек

сеніменен атаң - әжең нәрленді,

әр қылығың ана жүзге әр берді.

сен арқылы бесік жақтан әкеңнің

құлағына шырылдаған ән келді.

әдемі ән еді, бәрі бірге тыңдады,

қуанысты, жүрек шат боп жырлады.

сенің әнің ал анаңның талай түн

тыныштығын төрт бөлгізіп ұрлады.

анаң әр кез сені жақсы көретін,

әлдиімен саған ән сап беретін.

қаз - қаз тұрды сосын оның бөбегі

бесігінде түн ұйқысын бөлетін.

барлығы да сені көрді, сені ұқты,

өйткені олар болашаққа сеніпті.

міне, сенің шаттығыңның бірі боп

күнтізбеде туған күнің келіпті.

қуанып жүр енді соған барлығы,

жақсы сөзді айтпақ саған ал бірі.

ал онсыз да саған тілеп жақсылық

барлығының өтпеуші ме еді әр күні.

сенің үнің боп естіліп көркем үн,

таусылмасын солар айтар ертегің.

болашағың жарық, нұрлы болсын да,

ертегі боп келсін тағы ертеңің.

сенің үнің күллі әлемді қаратсын,

жолыңа әр кез жақсылықты жолатсын.

келешектің соқпағынан сәулелі

сенің сәби жаныңдай ақ таң атсын.

әрбір күнің қуанышпен түрленсін,

азаматтық күнді тойлар күн келсін.

соны тілер барлық жүрек, өйткені

сен соларға шаттық болып сіңгенсің.

сенің сәби үнің болып тағылым,

жүрегінде қалып қойған бәрінің.

ертеңіңе есік қағар әр күнде

биік болсын талабың мен танымың.