Хабарлы сөйлем деп біреу я бірдеме туралы хабарлай айтылған сөйлемді дейміз.
Хабарлы сөйлемді айтқанда, оның аяғында дауыс бәсеңдейді. Жазуда хабарлы сөйлем соңына нүкте қойылады.
Лепті сөйлем деп ерекше көңіл күйіне, сезімге байланысты (қуану, ренжу, таңдану, аяу, бұйыру және т. б.) айтылған ойды білдіретін сөйлемді дейміз.
Лепті сөйлем ішіндегі сөздер түгелімен (әсіресе баяндауышы) көтеріңкі дауыспен айтылады. Лепті сөйлем соңынан леп белгісі қойылады.
Сұраулы сөйлемСұраулы сөйлем деп біреу я бірдеме жайында білу мақсатымен сұрай айтылған сөйлемді атаймыз.
Сұраулы сөйлем соңына сұрау белгісі қойылады.
Сұраулы сөйлемнің жасалуыСұраулы сөйлемнің жасалуы:
сұраулы сөйлемдер сұрау есімдігі қатысуы арқылы айтылады; сұраулық мағына ма (ме), ба (бе), па (пе) және ше деген сұраулық шылаулардың қатысуы арқылы да білдіріледі; сұраулық мағына кейде ғой, -ау шылаулары мен болар, шығар, қайтеді деген көмекші сөздердің және ә деген одағайдың қатысуы арқылы беріледі; сұраулық мағына сұрау дауыс ырғағының өзі арқылы да беріледі.Біз тәуелсіздікті ақылмен, ата-баба жолымен алдық деп ойлаймын. Н.Ә. Назарбаев, Елбасы- тәуелсіздік, еркіндік, теңдік, бостандық. Бұл сөздер біз үшін жай ғана сөздер емес, әр қазақтың жүрегінде ерекше орын алатын, талай тарихымызды еске түсіретін, қаншама ғасырлар, жылдар бойғы қазақтың аңсаған, армандаған сөздері еді. Міне, қазір біз ол сөздерді еш қымсынбай айтатын дәрежеге жеттік. «Тәуелсіздік» деген құлаққа жағымды ұғымды естігенде, жүрегіңе бір мұңды оқиғалар мен қазақтай ұлы халықтың аянышты тағдыры, ұлы батырлары мен ер жүрек ұлдары, ардагерлер, қиыншылықты көп көрген дана қарттары еріксіз еске түседі. Ол кездерде балалардың балалық шақтары біз сияқты сыңғырлаған алаңсыз тәтті күлкімен емес, ата – анасынан айырылып зарлап жылаған бала үндерімен, балалардың далада асыр салып ойнауымен емес,қай жақтан жау келер екен деп жалтақтаумен өткен еді. Қазақ халқы талай қиыншылықтар мен қан майдандарды басынан өткеріп, талай рет тұтастай қырылып кете жаздаған еді.Дегенмен Халықтың тәуелсіздікке деген құштарлығы олардың кері шегінуіне жол бермеді. Бірлігі жарасқан, Тәуелсіз еліміздің тұғырлы биіктерін енді біз бағындыратын боламыз. Қастерлі Тәуелсіздігіміздің қадірін білейік!
Мен өз еліммен мақтан етемін!
