Мөлдір бұлақ пен лай су  
     Көктем мезгілі. Адамдар бітеліп қалған бұлақтың көзін тазалады. Мөлдір су сықылықтап күліп ақты. Оның  тұнық суынан әрі бері жүрген адамдар мен жануарлар бір сімірмей өтпейтін болды.  Лай суға бұл  ұнамады.
       Ол  Мөлдір суды лайламақ болып,  өзінің  арнасына бұрды. Мөлдір судың үстін бастыра ақты. Бірақ жер астынан қайнап шығып жатқан Мөлдір су өңін бұзбай сол  қалпында аға берді. Лай су жаман ойының іске аспағанына ыза болды.
-  Өзеннің  бұл  арнасына мен иелік етуім керек,- деп кеудесін қақты Лай су.
-  Онда  көлге бірге барайық , әділдікті сол  айтсын,- деп Мөлдір су  Лай суды келісімге шақырды. Екеуі көлге келді.
Көл олардың  сөзін тыңдады да :
-       Кімнің  адамдар мен тіршілікке пайдасы тиссе, сол  ақсын,-деп  жауап береді.
       Содан бері Мөлдір судың ағысы тоқтамаған екен.
 
2-тапсырма.Мәтіннен 3 есімдікті тауып кестеге жаз, оның мағыналық түрін, сөйлемдегі қызметін анықтаңыз.
 
есімдік
Мағыналық түрі
Сөйлемдегі қызметі
 
 
 
 
 
 
 
 
 

​

Ғаламтор туралы диалог құрастыру.

Ағасы: Бауырым, осы соңғы кездері ғаламторға тәуелділік қоғамдағы ең үлкен мәселеге айналып отыр. Осы жайлы не ойлайсыз?

Інісі: Ия, дұрыс айтасың. Ғаламтор пайда болғаннан бері адамдардың өмірін жеңілдетіп, барша сұрақтарға жауап табуға мүмкіндік пайда болды. Ғылым мен техниканың дамыған заманында өз өмірімізді компьютерсіз елестету қиын.

Ағасы: Дегенмен, бұл құрылғының пайдасымен қатар зияны де аз емес. Ең басты зияны - ол денсаулыққа тигізетін зияны. Компьютер алдында ұзақ отыру көз бен омыртқаға аса үлкен зақым келтіреді. Сондықтан да компьютерда көп жұмыс жасайтын адамдарға арнайы көзілдірік киіп, отырған кезде де арқаны тік ұстауға тырысу керек. Сонымен қатар уақтылы үзіліс жасау керек.

Інісі: Осындай келеңсіздіктер орын алмауы үшін, компьютерді тек керек кезінде немесе күніне 1 - 1,5 сағаттан аспайтын уақыт қолдану керек деп ойлаймын. Мен өзім осы ережені сақтап, қалған бос уақытымда анама көмектесемін.

Ағасы: Сондықтан ғаламторды тек қажет уақытында пайдалану керек деп деп ойлаймын. Ал басқа бос уақытыңды пайдалы іске арнап, ата – анаңа, бауырларыңа көмектесіп немесе спортпен айналыссаң болады. Кітап оқысаң, тіпті жақсы, нұр үстіне нұр болар еді.

Әп адам салауатты өмір салтын устануы керек,дұрыс тамақтанып жаман әдеттерді тастауы тиіс.Дұрыс тамақтануға: фастфуд,тәттілер,майлы тағам жатпайды.Дұрыс тамақтану дегеніміз-біріншіден сүтті тағамдарды пайдалану,ет,көже,ботқа және де жемістер мен көкөністер.Дүниеде миллионнан астам жемістер мен көкөністердің түрі бар.Бүлдірген суық тигенде көмектеседі.Ал алма қанды тазартады.Әр жемісте денсаулыққа қажетті дәрумендер бар.Дегенмен бұл фаст фуд,тәтті тағамдарды жемеу керек дегенді білдірмейді.Барлығы өлшермен болуы тиіс.Денсаулықты сақтаңдар!