3 тапсырма . Мәтіннен етістіктерді тауып , қай шақта тұрғанын анықта . Отырар , Тараз , Сайрам , Түркістан , Суяб , Баласағұн т.с.с. көне калалар тек сауда ғана емес , мәдениет және ғылым орталықтары болды . Ертеде Тараз қаласындағы сауда базарын көргендер « Тараз базары - әлем айнасы » деп айтатын . Себебі бұл жақта кез - келген дүниені айырбастауға , сату мен сатып алуға болатын . Мыстан жасалған тұрмыстық бұйымдар мен қару жарактар - киім - кешек пен ер тұрмандар саудаға түседі . Отырар алқабына жүз елуден астам кішкентай кала бұрын болады . Бұл елді мекен қорған сарайларға бай болатын . Саудамен қатар , бұл аймақта білім мен ғылым саласы дамыды . Түркістан ертеден « Екінші Мекке » деп аталды . Бүгінгі таңда көне кала әлемдік туризм орталығы болып отыр Суяб пен Баласағұн қалаларында жыл сайын кең көлемде сауда жәрмеңкелері өткізілетін . Әртүрлі елден жиналған саудагерлер бас қосып , сауда қарым - қатынасын орнататын , Д.Досжан . « Жібек жолы » романынан.

Нақ осы шақ :
Ауыспалы осы шақ :
Жедел өткен шақ :
Ауыспалы өткен шақ :

Арыстан асқынса, айға шабар, ақымақ асқынса, анасын сабар.возгордится лев — на луну кидается, возгордится дурень — на мать свою задирается.ерке екі жылар.дважды плачет ребенок . — жанның гүлі, көздің нұры.дети — цветы души и глаз лучи.ата ға сыншы.детям судья отец.ата-анаңды сыйласаң, көп жасарсың, сыйламасан жан қинарсың.долго будешь жить, если родителей уважаешь, если не уважаешь, то сам страдаешь.үйің үй-ақ екен, ішінде ойнайтын болса.дом хорошим бывает, когда в нем дети играют.есер екі ұлдан есті қыз артық.дочь одна, если умна, всегда ценней двух глупых сыновей.есер ерке жаман. ребенок хуже дурака.қойшы көп болса, қой арам өледі.когда много пастухов бывает овцы дохнуть начинают.әкенің қадірін — әке болғанда біперсің.когда отцом станеш, каково быть отцом узнаешь.алты ұл туған ананы — ханым десе болады, кезек сыйласқан ағайынды — жаным десе болады.мать, родившую шестерых сыновей, называй царицей; хорошую родню называй души частицей.ағайын көп, ана біреу-ақ.многочисленна родня, а мать всегда одна.жақсы әке жаман ға қырық жылдық ризық.отца доброе имя служит сорок лет непутевому сыну.

8 тапсырма

Менің батам,менің тәрбием,менің қолым

сенің батаң,сенің тәрбиең,сенің қолың

сіздің батаңыз,сіздің тәрбиеңіз,сіздің қолыңыз

оның батасы,оның тәрбиесі,оның қолы

9 тапсырма

Қазақ халқының ежелгі және маңызды әдет-ғұрыптарының бірі - «Бата - береке».

Халық мақалдарының бірінде:

Жаңбыр жерді жасылға айналдырады

Бата берсе, жыл көгереді.

Жаңбырдан жер жасылға айналады

Бата елді өркендетеді.

Қасиетті бата өлең жолдарында берілген. Мұны әдетте ересек ер адамдар мен әйелдер жасайды. Бұл келесі жағдайларда болады:

нәресте туады және олар ат таңдайды,

бала жүре бастайды,

алдымен седлаға отырыңыз,

бала мектепке барады,

құдайлық күндерде,

беташар - қалыңдықтың бетін ашу рәсімі,

Эйс кезінде (естеліктер),

басында (үйлену тойы),

егін жиналған кезде

жауларымен шайқас алдында,

жолдың алдында және т.б.