[5]         Тұңғыш бағдаршам 1868 жылы 10 желтоқсанда Лондонда Парламент ғимаратының алдына орнатылды. Алғашқы кезде екі семафорлық қанаты бар бағдаршам қолмен басқарылатын болған. Қанатының көлбеу көтерілгені “тоқта”, 45 градусқа салбырап тұрғаны “абайлап жүр” деген белгіні білдірді. Ал қараңғы түскен кезде айналмалы газ шам пайдаланылды. Осы- лайша шамдағы қызыл, жасыл түстер арқылы жол қозғалыстары реттелді. Бұл жаяу жүргіншілердің көшеден өтуін жеңілдетті. 1869 жылы 2 қаңтарда газбен жанатын шам жарылып, бағдаршамды басқаратын полицей жараланады. Осы оқиғадан кейін бағдаршам жарты ғасыр бойы ұмыт қалады. 1912 жылы АҚШ-та Юта штатының тұрғыны Лестер Вайр электрмен жанатын, қызыл мен жасыл түсті 2 дөңгелек шамы бар бағдаршам ойлап табады. Ал 1918 жылдан бастап үш түс қолданыла бастады. Бағдаршамдағы түстер бекер таңдап алынбаған. Қызыл түс қауіп ұғымын білдіреді әрі күндіз де, түнде де, тұман мен жауынды күні де жақсы көрінеді. Жасыл түс қызыл түстен оңай, айқын ажыратылады. Сары түс – қызыл мен жасыл түстердің арасындағы айырмашылықтың белгісі.
 
Мәтін не туралы?
 
 
 
Құрылымы
 
 
 
Қалай ресімделген?
 
 
 
Жанры және жанрлық ерекшелігі неде?
 
 
 
​

Шәкәрім Құдайбердіұлы (11 шілде (23 шілде) 1858-2 қазан 1931) – ақын, жазушы, философ, тарихшы, композитор. Абаймен замандас әрі інісі, әрі ол негізін салған реалистік әдебиет дәстүрлерін алға апарушы ізбасары. Өзі өмір сүрген ортаның қоғамдық-саяси және әлеуметтік сыр-сипаттарын керебілуде, қоғам мен адам табиғатындағы кемшіліктерді зерделеуде, туған халқына түзу жол көрсетуде Құдайбердіұлы Абай бағытын ұстанды. Шәкәрімнің әкесі Құдайберді Құнанбайдың Күңке деген бәйбішесінен туған, яғни Абайдың туған ағасы. Шәкәрім бес жасында ауыл молдасына оқуға беріледі де онда жеті жасына дейін оқиды.

Қасым Қайсенов Ұлы Отан соғысының қиын-қыстау кезеңін, жауынгерлердің жанқиярлық ерлігін шынайы суреттеген, оқушы жұртшылыққа кеңінен мәлім көптеген шығармалардың авторы. Оның 1954 жылы орыс тілінде «Жас партизандар» атты алғашқы кітабы жарық көрді. Одан кейінгі кездерде «Илько Витряк», «Переяслав партизандары», «Ажал аузынан», «Жау тылындағы бала», «Днепрде», «Жау тылында», «Партизан соқпақтары», тағы басқа әңгіме, очерк, повесть жинақтары оқырман қолына тиді. Бұл шығармалары орыс, украин, басқа да көптеген тілдерге аударылған. Кейінгі кездері «Елімнің ертеңіне сенемін», «Естеліктер мен жазбалар» сынды тағы да басқа кітаптары жарық көрді. Батыр Қ.Қайсенов Қазақстанның халық қаһарманы. Ол «Богдан Хмельницкий», «Отан соғысы», «Чехословакия партизандары», Украинаның «За заслуги» ордендерімен, Кеңес Одағының көптеген орден, медальдарымен марапатталған. Сондай-ақ Қазақстан Жазушылар одағының Бауыржан Момышұлы атындағы әдеби сыйлығының лауреаты атанған.