2-тапсырма. Мәтінді оқып, мәтіннен зат есім, сын есімдерді анықтаңыз. Айсұлу, Күнсұлу сөздерін буынға бөліп, буын түрлерін ажыратыңыз.
Айсұлу мен Күнсұлу
Ай мен күн өткен заманда біреудің Айсұлу және Күнсұлу деген екі қызы
болыпты. Екеуі де теңдесі жоқ сұлу екен. Бірінен бірі асқан сұлумын деп, бірімен
бірі үнемі ұрысып, жиі жиі жанжалдасып қалады екен. Бір күні Күнсұлу іс тігіп
отырған Айсұлуға тиісіп: - Сенен мен сұлумын! – дейді. Ал Айсұлу болса: - Жоқ,
сен сұлу емессің, мен сұлумын! – деп таласады. Ақыр аяғында бұл талас үлкен
шатаққа айналады. Ыза қысып, әбден ашуланған Күнсұлу өзіне қарсы келіп
отырған Айсұлудың бетін тырнап алады. Күнсұлу тырнағының дағы Айсұлудың
бетіне өшпестей болып тиеді. Міне, содан бері Айсұлу жұрттан ұялып, тек түнде
ғана тысқа шығады екен. Ал, бейбастықпен қатты ұятқа қалған Күнсұлу түн
қараңғылығында бұғып жатады екен. Содан бері Айсұлу мен Күнсұлу біріне-бірі
көрінбей, бірінен-бірі жасырынып, аулақтап жүреді екен.
- Зат есім
Сын есім
Айсұлу –
Күнсұлу –

1)Үзінді идеясының ұлттық ерекшелігі:

М. Мөңкеұлы өзінің "Үш қиян" өлеңіндегі бұл үзіндісінде негізгі идеяны жеткізе білген. Үзінді идеясы - болашаққа көз тастау, заманнан қорқып, адамның осал тұсын көріп, ұрпақ үшін алаңдатушылық таныту. Ата-бабадан қалған байтақ жердің тапталғанын, кейінгі жас ұрпақты орыстардың өіне баурап алуы, жүректегі бар мейірімінен айыруы мәселесі көтерілген. Шаш, мұрт қою, ішімдік ішу сол заманның бейнесі екенін көреміз. Автор заманның бұндай түрін ұнатпайды, келешек үшін қам жейді.

2)стил-коркемдеуиш

Заманауи балалар

 Мақалалар 0 794 қаралған 2018-11-14

бірінші мәтінге осы келеді-ау

Бұрынғы заман мен қазіргі кездегі балаларды салыстырсақ, олардың мінездері, тәрбиесі, басқа да қылықтары бәрі мүлдем басқа, тіпті, «жер мен көктей» деп айтуға да болады. Мүмкін, бұрынғы кездері сәби балалар балабақшада емес, ауылда ата-әжесінің қолында тәрбиеленіп өскеннен бе, өзіміз, тіпті әке-шешенің әңгімесін бөлуге, әкенің бір көзқарасынан, мұғалімдердің көзінен қорқатынбыз. Енді қазіргі, яғни, ХХІ ғасырдың балаларын қарап отырсам, олардың қылықтары шектен шығып отырады. Мысалы, анама немесе әкеме айтамын деп, ұрысты деп сес көрсетіп, сөз қайтарады. Бірақ, қазіргі заманда ондайда, мүмкін. Негізі осы заманның балаларын, «ақыр заманның балалары» деп айтып жатамыз ғой. Бір олар жағымсыз қылықтар жасап жатса, «ақыр заманның балалары» деп тақырыпты жауып, мінезін, тәрбиесін түзетуге де тырыспаймыз.