Сын есімнің шырайлары – сын есімнің біртектес сапалық сынның бір-бірінен айырмашылығын анықтайтын категориясы. шырай категориясы әр түрлі сапаны емес, керісінше, ұқсас заттардың біркелкі сындық, сандық, сапалық дәрежесін салыстыруға қызмет етеді. шырай жұрнақтары қатыстық сын есімдердің бәріне бірдей жалғана бермейді (түскі мезгіл немесе шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ дегендегі қатыстық сын есімдер шырай категориясын қ), олар заттанған сөздерге (қ), кейбір модаль сөздерге (көбірек, азырақ), үстеулерге (ілгерірек, өте кейін) жалғанады. ғылыми еңбектерде шырай түрлері түрліше беріліп жүр: мектеп оқулықтарында 3 (жай, салыстырмалы, күшейтпелі), ал жоғары оқу орны оқулықтарында 4 түрі (асырмалы) беріледі. бұлайша жіктеу олардың мағыналық реңктеріне байланысты: аппақ пен керемет ақ немесе тым аппақ деп айту оның ерекше аппақтығын білдіру, бір ғана түстің түрлі дәрежесі мен сапасын жеткізу мақсатынан туындаған. сын есімнің шырайларын түрлері жай шырай шырай түрлерінің бəріне негіз болады, оның арнайы грамматикалық көрсеткіштері, қосымшалары жоқ. мысалы, ол ауаның тазалығын, дүниенің кеңдігін, ң жомарттығын ешқандай салыстырусыз білдіреді. салыстырмалы шырай аналит. тәсілмен жасалады, заттың ұқсас сапаларының артық я кемдігін -рақ, -рек, -ырақ, -ірек; -лау, -леу, -дау, -деу, -тау, -теу; -ғыл, -ғылт, -ғылтым, -шыл, -шылтым; -аң, -ғыш, -гіш, т.б. жұрнақтар арқылы салыстыра көрсетеді. күшейтпелі шырайды төлеуов аналитикалық және синтетмкалық жолмен жасалады десе, ысқақов осы екі тәсілді шырайдың екі түріне бөліп тастайды, яғни күшейтпелі буын күшейтпелі шырайды, ал күшейткіш үстеулер асырмалы шырайды жасайды деп есептейді. күшейтпелі шырайдың негізгі көрсеткіші күшейтпелі буынның тіркесуі болып табылады, ол сын есімнің бастапқы буынының қысқарып, оған -п дыбысының жалғануы арқылы жасалады. мысалы, қып-қызыл, үп-үлкен. асырмалы шырай сын есімге өте, тым, аса, әбден, орасан, нағыз, нақ, шымқай күшейткіш үстеулерінің тіркесуінен жасалады: тым үлкен, аса бай. кейде шырайлар аралас қолданылып, бірінің үстіне бірі жалғана береді. мысалы: тым қызылдау, үлкеніректеу. кейбір зерттеушілер шырай категориясының лексика-грамматмкалық екі түрін ғана (салыстырмалы, күшейтпелі) атайды.
Ең үлкен қазына - менің өмір сүруіме мүмкіндік беретін уақыт ». бұл, менің ойымша, ең жақсы ой, мен естіген уақыт туралы жақсы афоризм. оның маңызы - уақытты бағалай білу: әр минут сайын. уақыт деген не? уақытты үнемі өлшеуге болмайтын нәрсе деп ойладым. уақыт өлшемі болса да: сағат, минут, жыл, секунд, оның тұ мен үшін әрдайым көрінбейтін көрінеді. дегенмен, уақыттың ғылыми анықтамасы бар - бұл барлық нысандардың өмір сүру ұзақтығының шарасы. біздің бүкіл әлем уақыт тұ негізделген, планетаның барлық құбылыстары мен оқиғалары оған тәуелді болады. уақыт қайтымсыз, яғни тек алға қарай: өткеннен бүгінгі күнге дейін, содан кейін болашаққа қарай ағылады деп есептеледі. табиғатта ешқандай уақыт машинасы жоқ, дегенмен, фантастика жазушылары әрқашан өзінің кітаптарында өзінің өнертабысын ойлап тапты: шын мәнінде уақытқа оралуға және бұрын өмір сүрген өмірдің сәттерін өмір сүруге болмайды. бұл тек ойларда ғана жасалуы мүмкін. біздің мұғалімі әлемде уақыттың ешқандай теориясы жоқ екенін айтады.
0,0(0 оценок)
Полный доступ
Позволит учиться лучше и быстрее. Неограниченный доступ к базе и ответам от экспертов и ai-bota
Оформи подписку