Беттік керіліс — екі фазаның (дененің) бөліну бетінің термодинамикалық сипаттамасы. Өлшем бірліктері Дж/м² немесе Н/м. Беттік керілісті бөліну беті сұйықтық болған жағдайда, бет нобайының ұзындық бірлігіне әсер ететін және фазалардың берілген көлемдерінде бетті ең кіші шамаға (минимумға) дейін жиыруға ұмтылатын күш ретінде де қарастыруға болады. Конденсацияланған екі фазаның шекарасындағы Б.К., әдетте, фазааралық керіліс деп аталады. Жаңа бетті түзетін жұмыс заты молекулалары дене көлемінен беттік қабатқа ауысу кезіндегі молекулааралық ілініс күшін жеңуге жұмсалады. Беттік қабаттағы молекулааралық күштердің тең әсерлі күшінің шамасы дене көлеміндегідей нөлге тең болмайды әрі ол ілініс күштері көбірек болатын фаза ішіне қарай бағытталады. Демек, Б.к. беттік (фазааралық) қабаттағы молекулааралық күштердің теңгерілмеуінің өлшемі болады. Жылжымалы Б.к. — еркін беттік энергияға тепе-тең шама. Сыртқы әсер болмаған жағдайда сұйықтық беттік керілістің салдарынан шар пішіндес (бет мейлінше кіші және еркін беттік энергияның мәні барынша аз) болады. Егер фазалардың көлемдері молекулалардың өлшемдерімен салыстырғанда неғұрлым үлкен болса, онда Б.к. беттің шамасы мен пішініне тәуелді болмайды. Б.к. температураның жоғарылауынан, сондай-ақ беттік белсенді заттардың әсерінен азаяды. Сұйықтық пен газдың (будың) немесе сұйықтық пен сұйықтықтың жылдам жылжымалы шегіндегі беттік керілісті әр түрлі жолмен анықтау оңай. Молекулалары (атомдары) еркін орын ауыстыра алмайтындықтан, қатты дененің беттік керілісін тәжірибе арқылы анықтау қиын. Анизотропия салдарынан кристалдың әр қырындағы Б.к. әр түрлі болып келеді. Қатты дене үшін Б.к. және беттік энергия ұғымдары-ның мәні бірдей емес. Өйткені оған кристалдың әсері тиеді. Қатты дененің беттік керілісін, әдетте, молекулааралық және атомаралық өзара әсерлерді негізге ала отырып, жанама жолмен есептейді. Беттік керілістердің шамасы мен өзгерісі көптеген беттік құбылыстарға байланысты.
-Сіз Абай Құнанбаевтың кім екенін білесіз бе?
-Әрине.Абай Құнанбаев- қазақ халқының ақыны,ағартушы,философ,композитор,аудармашы,қазақтың жазба әдебиетінің негізін қалаушы.
-Абайдың саяси көзқарасының қалыптасуына кімдер ықпал етті?
- Орыс зиялы қауым өкілдері Е.Мизаэлис, А.Леонтьев,С.Гросс, П.Лобановский және басқалар.Осы кісілер арқылы Абай А.С.Пушкиннің,М.Ю.Лермонтовтың шығармаларымен танысты.
-Абайдың поэмаларын білесіз бе?
-Абайдың "Ескендір","Масғұт" поэмалары бар.Сонымен қатар кқптеген өлеңдері де бар.
- Абай өз өлеңдерінде не туралы айтты?
-Ақын қазақтарды ерінбей еңбек етуге шақырып,жалқаулықты,алауыздықты,надандықты әшкереледі.
Орыс тілінен аудармаларын білесіз бе?
- Абай М.Лермонтовтан "Дұға",("Молитва"), "Қанжар","Жалау"("Парус"), "Теректің сыйы" өлеңдерін аударған. А.С.Пушкиннен "Евгений Онегин" шығармалсынан үзінділер аударды.
-Ақынның қандай шәкірттерін білесіз?
-Шәкәрім,Көкбай,Ақылбай,Кәкітай,Мағауия -ұлы ақынның ізбасарлары болды.
Объяснение:
