Құстарды неден қорғау қажет және оларға қандай жағдай жасау керек?
Құстар - біздің досымыз, олар табиғаттағы керемет тіршілік иелері. Көк аспан құстардың мекені, аспанды құссыз елестету мүмкін емес. Олар тамаша әуендерімен айналаны әсем әнге бөлеп, адамдарға керемет көңіл – күй сыйлайды. Осындай кішкентай ғана тіршілік иелерінің адамға да біршама пайдасы бар. Олар бау - бақша, егістік жерлердегі жәндіктерді жеп табиғатқа пайдасын тигізеді екен. Сондықтан құстарды қорғау және егістікті бау - бақшалы жерлерге тарту үшін қолдан жасанды ұялар салу, ағаштарды көбірек егу керек. Сонда құстар біздің жерден алатын азық - түлік өнімдерімізді құрттардың құртуынан, жәндіктердің жеуінен құтқарады екен. Біздің күнделікті жеп отырған азық – түлігіміздің мол болуы – құстардың арқасында. Сондықтан қолымыздан келгенше құстарға оңтайлы жағдай жасап, күтім көрсетуіміз керек.
Бұдан бөлек күн суытып, жыл құстары жылы жаққа кеткен кезде қыстап қалатын құстарды қыстың аязынан қорғап, қолымыздан келгенше оларға ұя салып, жем шашып, қамқор болсақ, нұр үстіне нұр болар еді. Ойымды келесі өлең жолдарымен тәмамдасам деймін:
Нан қоқымын шашпаңдар,
Жерде жатса баспаңдар,
Теріп алып қастерлеп,
Торғайларға тастаңдар!
1)
Табиғат
Қазақ кӨшіп-қонып Өмір кешкен халық. Олар көшіп жүріп жер бедерінің сан
алУан түрін кездестіретін және соның әрҚайсысына ат қойып отырған. Ал бҰл
кӨріністермен ерте кездегі Қазақ балалары туа таныс болатын. Өйткені бҮкіл
тіршілігі табиғат аясыНда өтетін еді.
Табиғат демеКші, әлемде табиҒаттай күрделі, құдіретті, бай нәрсе жоқ. Ол
адамнан бастап, өлі-тірі заттыҢ бәрін де жарата алады және шетінен жойып та
отырады. МысАлы, жанды зат Өледі, өсімдік шіриді, тас үгіледі, сөйтіп,
топыраққа айналады. Сондықтан да дҮниедегі ең асыл зат топыраҚ десек,
қателеспейміз. Өйткені әлемдегі бар затты бойына сіҢіретін де, оны қайтаратын
да – топырақ. ТопыраҚтан сан алуан өсімдІктер: шөптер ағаштар, жемістер,
дӘнді дақылдар, гҮлдер т.б. өз қажетін алып, өсіп шыҒады.
БайҚап көрсек, жер атымен атаУы осындай бір ерекшелігІне немесе бедеріне
қарай аталады екен.
БұрынҒы ауыл балалары бҮгінгідей ғылыми зерттеп білмесе де, көзімен кӨріп,
ортасында өсЕтін. Бір сөзбен айтқанда, табиҒатты туа танитын.
2)
Табиғат:
3 буын, 2 ашық, 1 бітеу буын.
Ашық -та. Ашық-би. Бітеу-ғат.
7 әріп, 7 дыбыс
Т-дауыссыз, қатаң;
а-дауысты, жуан, ашық, езулік;
б-дауыссыз, ұяң;
и-дауысты, қысаң, жіңішке, езулік;
ғ-дауыссыз, ұяң;
а-дауысты, жуан, ашық, езулік ;
Т-дауыссыз, қатаң.
2.1)
Өсімдік:
1 ашық, 2 бітеу.
Ө-ашық, сім-бітеу, дік-бітеу.
7 әріп, 7 дыбыс.
Ө-дауысты, ашық, еріндік, жіңішке;
с-дауыссыз, қатаң;
і-дауысты,қысаң, езулік, жіңішке;
м-дауыссыз, үнді;
д-дауыссыз, ұяң;
і-дауысты, қысаң, жіңішке, езулік ;
к-дауыссыз, қатаң.
