Жақ (Лицо) Сан (Число) Есімдік (Местоимение) Жалғаулар (Окончания)
1 жақ (1 лицо) жекеше (ед.ч.) Менің ым/ім, м
2 жақ (2 лицо) жекеше (ед.ч.) Сенің ың/ің, ң
2 жақ (2 лицо ув.) жекеше (ед.ч.) Сіздің ыңыз/іңіз, ңыз/ңіз
3 жақ (3 лицо) жекеше (ед.ч.) Оның сы/сі, ы/і
1 жақ (1 лицо) көпше (мн.ч.) Біздің ымыз/іміз, мыз/міз
2 жақ (2 лицо) көпше (мн.ч.) Сендердiң ың/ің
2 жақ (2 лицо ув.) көпше (мн.ч.) Сіздердің ыңыз/іңіз
3 жақ (3 лицо) көпше (мн.ч.) Олардың ы/і
Мысалы (Например):
Жақ (Лицо) Сан (Число) Есімдік (Местоимение) Мектеп (Школа)
1 жақ (1 лицо) жекеше (ед.ч.) Менің мектебім
2 жақ (2 лицо) жекеше (ед.ч.) Сенің мектебің
2 жақ (2 лицо ув.) жекеше (ед.ч.) Сіздің мектебіңіз
3 жақ (3 лицо) жекеше (ед.ч.) Оның мектебі
1 жақ (1 лицо) көпше (мн.ч.) Біздің мектебіміз
2 жақ (2 лицо) көпше (мн.ч.) Сендердiң мектептерің
2 жақ (2 лицо ув.) көпше (мн.ч.) Сіздердің мектептеріңіз
3 жақ (3 лицо) көпше (мн.ч.) Олардың мектептері
Морфологический разбор «алпыс»:
«Алпыс»
Часть речи:
Имя существительное
Грамматика:
часть речи: имя существительное; одушевлённость: неодушевлённое; род: мужской; число: единственное; падеж: именительный, винительный; остальные признаки: топоним; отвечает на вопрос: (есть) Что?, (вижу/виню) Что?
Начальная форма:
алпыс
Объяснение:
«Қазақ тілі – мемлекеттік тіл» диалог.
Мұғалім: Балалар, қазақ тілі мемлекеттік тіл мәртебесін қашан алды, кім біледі?
Оқушылар: Апай, мен білемін. 1989 жылы тілдер туралы Заң қабылданып, қазақ тілі мемлекеттік тіл мәртебесін алды.
Мұғалім: Жарайсың, Санжар. Келесі сұрақ: қазақ тілі қашаннан бері заңды түрде Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тілі болып саналады?
Оқушылар: Ол сұрақтың жауабын мен білемін. 1990 жылдан бері қазақ тілі заңды түрде Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тілі болып саналады.
Мұғалім: Дұрыс айтасың, Айлана. Жалпы, мемлекеттік тіл дегеніміз не?
Оқушылар: Мемлекеттік тіл дегеніміз - мемлекеттің бүкіл аумағында қоғамдық қатынастардың барлық саласында қолданылатын мемлекеттік басқару, заң шығару, сот ісін жүргізу және іс қағаздарын жүргізу тілі.
Мұғалім: Өте керемет жауап, Алтынай! Мемлекеттік тілді меңгері парыз ба, қалай санайсыңдар?
Оқушылар: Ия, апай. «Тіл туралы» заңға сәйкес мемлекеттік тілді меңгеру - Қазақстан Республикасының әрбір азаматының парызы.
Мұғалім: Жарайсыңдар, балалар! Өткен сабақты жақсы меңгеріпсіңдер! Мемлекеттік тіл – бұл Отан бастау алатын Ту, Елтаңба, Әнұран секілді дәл сондай нышан. Және ол елдің барша азаматтарын біріктіруі тиіс екенін естеріңде ұстаңдар.