44. Мәтінді оқы. Марс неге «Қызыл ғаламшар» деп аталған?
Бұрын адамдар: «Жердегі сияқты Марста да тіршілік
бар», - деп болжаған. Алайда ғарыш зондтары одан ешқан-
дай тіршілік іздерін таппады.
Марс «Қызыл ғаламшар» деп те аталады. Оның тастақ
бетін қызыл түсті тозаң жауып тұрады. Ал жел тұрған кезде
сол тозаң көтеріледі де, қызыл бұлтқа айналады. Марстағы
жартастардың құрамында темір көп. Сол темір тотыққан
кезде қызыл күрең түске енеді. Шындығында, Марсты
«қызыл» дегеннен гөрі «қызыл күрең» деген дұрыс.
«Жыл он екі ай» кітабынан
• Мәтіннің мазмұны тақырыпқа сай келе ме? Өз ойыңды дәлелде. памагите ​

Орал қаласы — Еуропалық бөлігінде, батыс Қазақстан, Жайық өзенінде (өткен — Яик). Орал қаласы әкімшілік орталығы болып табылады, Батыс Қазақстан облысының солтүстік бөлігін алып жатыр каспий маңы ойпатында. Жалпы алғанда, маңына шамамен 700 шаршы шақырым. Халық саны — 216 467[2] адам (2010). Жалпы алаңы қаласындағы жасыл желектерді 6000 гектар. Тұрғын үй қоры — 4 млн м2. Орал қаласы орналасқан өзенінің орта ағысы мен Орал өзенінің сол жағалауындағы төменгі ағыстың Шаған өзені, бөктеріндегі жазық дала жоғары және крутыми өзен ярами. Оң жақ ағыны Чагана — өзен Деркөл, ағады жанында қала мен оның пригородом — Деркөл кенті.

Зерттеушілердің бір тобы шаянтәрізділер трилобиттерден, екіншілері буылтық құрттардан шыққан деген болжам жасайды. Бұлардың қазба қалдықтары кембрийден белгілі. Жер шарында кең тараған, негізінен тұщы су қоймаларында, теңіздерде кездеседі. 6 класс тармағы (желбезекаяқтылар, цефалокаридалар,бақалшақты шаянтәрізділер, жоғары сатыдағы шаянтәрізділер,максиллоподалар және ремпедиялар), 30 мыңнан астам түрі белгілі. Олардың арасында бентосты, планктонды, паразитті және құрлықта тіршілік ететін түрлері бар. Құрлықта тіршілік ететін шаянтәрізділер ылғалды жерлерде, дымқыл ортада мекендейді және желбезекпен тыныс алады, осы белгілері олардың суда тіршілік ететін түрлерден шыққанын дәлелдейді. Шаянтәрізділер Жер шарында кең тараған Тұщы су қоймаларында, теңіздерде, барлық мұхиттарда кездеседі. 30 мыңнан астам түрі бар. Құрлықта тіршілік ететін шаяндар ""құршаян"" деп аталады . Олар ылғалды, дымқыл жерде мекен етеді. Бұршақ таңқышаян - таңқышаяндардың ең майдасы. Ең ірісі - жапон таңқышаяны. Оның аяқтарымен қосқанда көлемі екі метрге жетеді.