Қазақ батырлары.
Абылай хан тұсындағы батыр, атақты қолбасшы. Қазақ жауынгерлері арасында зор беделге ие болған, сондықтан оны халық Қанжығалы Бөгенбай деп атап кеткен. Сырдария өзенінің жағасында дүниеге келіпті Оның атасы — Әлдекүн, әкесі Ақша қанжығалы руы ішінде белгілі адамдар болған. Әз Тәуке хан оның әкесіне 80 мың сарбаздан тұратын әскерге қолбасшы болуды сеніп тапсырған. Ол сонымен қатар өнерлі адам болған. Ұсталық өнермен айналысып, соғыс қару-жарақтарын жасаған. Бойында ақындық, айтыскерлік өнері де болған. Әкесінің өнері баласына дарыған. Бала кезінен қазақ даласының шешендік өнерін бойына сіңіріп өскен ол жігіт шағында ауылдарға барып, ру арасындағы дауларды шешіп, билердің құрылтайларына қатысқан. Өзіне жақын адамдардан топ құрып, кейін елде "Қанжығалының қырық батыры" деп аталып кеткен. Батырлығы мен қолбасшылық дарыны арқасында Бөгенбай үлкен құрметке бөленіп, ерлігі ел аузында аңызға айналып кетті. Бөгенбайдың қалмақтармен және қытай өскерлерімен болған қиян-кескі шайқастарда көрсеткен қайраты сол кездегі жорық жырауларының толғауларында мәңгі өшпес өлең тілімен өрнектеліп қалды.
Өмірден көргені көп, қазақтың жүздері мен батырларын таныған, заңды жөне қазақ-жоңғарлар арасындағы қиын жағдайды ғана емес жоңғарларға қарсы әскери өрекеттердің тарихын да жақсы білетін Тәуке хан елді билеп тұрған кезде 1710 жылы Қарақұмда қазақ жүздерінің Төле, Қазыбек және Әйтеке билер қатысқан жиыны өтіп, билермен бірге халық жасағы өкілі ретінде Бөгенбай батыр да сайланған. Бөгенбай батырға мұндай сенімділік танытуға оның бүкіл қазақ даласына тараған әскери қолбасшылық өнері мен 1710 жылғы Сары-Кеңгір өзені жағасында болған жоңғар ноянымен болған шайқастағы ерлігі себеп болды.
Қабанбай Қожағұлұлы, Қаракерей Қабанбай, Дарабоз — батыр, талантты қолбасшы. Азан шақырып қойылған есімі — Ерасыл. Ол 1692 ж. қазіргі Шығыс Қазақстан облысының Үржар ауданындағы Барлық тауында өмірге келіп, 1770 ж. сонда дүние салған. Қабанбай Найман ішіндегі Қаракерей руының Байжігіт тармағынан. Жастайынан жаугершілік пен шапқыншылықтың зардабын көріп өскен Ерасыл бүкіл еліне, жұртына төнген зұлматтың қандай екенін, бойына сіңіріп, сезініп өскен қазақ ұлдарының бірі. Кейбір мәліметтерде Арқада туып, Арқадағы Есіл мен Нұра ортасындағы Қабанбайдың Үшбұлағы аталатын жерде дүниеден өткен деседі. Ал сүйегі Үшбұлақтан 3 шақырым жерде «Найман қорым» аталатын қырдың үстінде. Батырдың өмірбаянына қатысты тарихи деректерді Амангелді Төлемісов жинақтап, өз баяндамасында қалың қауымға ұсынды. «Ту көтеріп, ел қорғаған сүйікті батырына халық Ерасыл, Нарбала, Ізбасар, Қабанбай, Хан батыр, Дарабоз, Көкірек әулие деген ат-есімдер берген», – дейді тарихшы.
Баяндамашының деректері бойынша, Қабанбай батыр Қытай жазбаларына 1757-1758 жылдардан бастап «қазақтың туму батұлы – яғни бас батыры» ретінде хатқа түскен.
Жеті жасында әкесі Қожақұл, он алты жасында ағасы Есенбай жоңғарлар қолынан қаза табады. Он алты жасар бала жау арасына жасырын барып, ағасын өлтірген жоңғар батырын өлтіріп, кек алған. Осыдан кейін Зайсандағы Керей ішіне кетіп, жездесі Бердәулеттің қолында болды. Осында жүріп жылқыға шапқан жабайы қабандарды жайратып, “Қабан батыр” атанды.
Аты аңызға айналған ержүрек батырларымыздың бірі, XVIII ғасырдағы Қазақ елінің жоңғарларға қарсы ұлт-азаттық соғысындағы көрнекті қаһарман — Шапырашты Наурызбай Құттымбетұлы.
Құттымбетұлы Наурызбай 1706 жылы Жетісу жерінде, Алатаудың баурайында дүниеге келген. Бұл кезде Ӏле, Талас, Алатау мен Қаратау аралығындағы қазақ пен қырғыз жоңғарларға тәуелді еді. Батырдың көзін ашқаннан естігені батырлар тұралы жырлар, аңыз әңгімелер болып, теңдессіз бай рухани ортада өсті. Екінші жағынан елге үстемдігін жүргізген басқыншы жаудың зорлығы мен зомбылығын да көрді. Мұның өзі жүрегінде оты бар жасты туған елін, атамекенін жаудан азат ету тұралы арманға жетеледі, батыр болуға құлшындырды. Наурызбай батырдың өмірі тұралы бүгінгі күнгі деректерде Шапырашты Наурызбай, Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай бабаларымыз Абылай хан айналасындағы бас батырлар қатарында бағаланады. Бұқар жырау осы үш тұлғаның жанындағы мынадай ірі батырларды атайды: Шақшақұлы Жәнібек, Сіргелі Қара Тілеуке, Қарақалпақ Қылышбек, Текеден шыққан Сатай мен Бөлек, Қаумен, Дәулет, Жәпек, Сеңкібай, Шойбек, Таңсыққожа, Мәмбет, Молдабай, Есенқұл және басқалар. Әдеби-тарихи деректер мен ел есінде сақталған аңыз-әңгімелер Наурызбай батырдың бүкіл халықтың ықыласына бөленіп, мақтанышқа айналуы 1727-1731 жылдардың шамасы екендігіне мензейді. Қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қатарынан бірнеше рет қатты соққы беріп, ақыры үлкен жеңіске жетуі осы уақытқа сәйкес келеді. Алатау етегінде жоңғарлардың Шамалған, Қаскелең, Боралдай секілді атышулы батырлары өлім табатын сұрапыл шайқастарда Наурызбай бабамыз ересен ерлік көрсетеді. Қозыбасыда қалың қол бастап, бас батыр атағына ие болады.
Мишель де Нострдам 1503 жылы 14 желтоқсанда Сен-Реми-де-Прованс қаласында еврейлер-сефардтардың отбасында дүниеге келген. Отбасылық аңыз, пересказанная Сезаром де Нострдамом "в Хронике Прованса", делінеді ата-бабаларымыз предсказателя билеушілер лекарями кезінде аулада герцогов Калабрийских, атап айтқанда, Рене Тілеймін. Алайда, бар фактілерге сүйене отырып, олар жеткілікті білімді және бай адамдар болғанын ғана айтуға болады.
1470-1547) нотариус болды, Ги Гассонның атасы (1430-1484) астықпен сауда жасап, Авиньонда нотариус болып жұмыс істеді, 1455 жылы христиан және Пьер де Нострдамның атын қабылдады.
Анасы Рене де Сен-Реми, қызы Жан де Сен-Реми. Анасы жағынан атасы: Пьер де Сен-Мари (?-1485) және Жан де Сен-Реми болды дәрігерлер Арле мен Сен-Реми[2].
Францияның зайырлы биліктері шоқынған еврейлерге қарап, қарапайым халық оларды Иса Мәсіхтің жасырын сенбеуіне күтті. Француздардың ақыл-ойы мен жүрегіне рухани билік Рим-католик шіркеуіне тиесілі,батасы сол кезде кейбір елдерде еврейлерге қуғынға ұшыраған. Бұл соңғыларды өздерінің мәдениетін, дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын сақтай отырып, оқшауланған қауымдарда өмір сүруге түрткі болды. 1502-да барлық отбасы: екеуі де атасы, әкесі мен анасы католиктікке мамандыққа тыйым салу қаупімен көшті.
Мишел де Ностр қ шағы оның латын, грек, Иврит, математика және астрологияға үйреткен Ана Жан де Сен-Ремимен өтті. 1504 кейін оның атасы туралы ештеңе белгісіз.
Ағасы-Жан де Нострдам, авторлардың бірі (екіншісі - Сезар де Нострдам, Мишельдің ұлы) "Прованс хроникасы".
Дәрігердің мансабы
1518 жылы 14 жасар Мишель де Нострдам Авиньон университетіне оқуға жіберіледі, онда тривиум-грамматика, риторика және логика, кейінірек квадривиум-геометрия,арифметика, Музыка және астрология деп аталады. 1519-да оба таралып, Мишель шығарылды. Содан кейін өз бетінше дәрігер болуды және обаны емдеу тәсілін табуды шешті. Бірақ ол шешім таппады.
Оның өмірінің келесі сегіз жылы туралы бізге тек аспаздық-косметикалық кітапқа өз сөздерінен белгілі, оған сәйкес осы жылдар "медицина ғылымының шыңына қатысты өсімдіктер мен өзге де қарапайым заттардың көздері мен шығу тегін білу және үйрену"мақсатында үздіксіз саяхаттарда өтті. 1529-да болашақ болжаушының ресми өмірбаяны жалғасуда: ол Монпелье университетінің медициналық факультетіне түседі. Мұғалімдер туралы сөз қозғауға және фармацевтік тыйым салынған нәрсеге әуестенуге байланысты оны университеттен алып тастаған жоқ[3]. Дегенмен, қақтығыс әлсіретіп, Мишель 1534 жылда докторлық дәреже алды. Осы сәттен бастап оның тегі латын тілінде жазылған: "Nostradamus". Сол 1534 жылда ол қайтадан елге аттанады, оның барысында белгілі ғалым Жюль Сезар Скалигермен танысады. Одан әрі Скалигермен танысу Настрадамустың дүниетанымына қатты әсер етті. Мүмкін, Скалигердің ұсынысы бойынша 1536 жылы Нострадамус Аженада орналасқан. Көп ұзамай оның өмірінде қара жолақ басталады. 1537 жылы Әжендегі обадан әйелі мен балалары қайтыс болады, 1538 жылы оның Инквизициядан Дева Мария мүсіні туралы жалған пікірлердің орын алуына байланысты жауап береді, сол жылы белгісіз себептермен Скалигермен Нострадамустың өлімге ұрысы пайда болады. Нострадамус Ажен кетеді. Скалигерден ол кейіннен бірнеше улы антисемиттік эпиграммаларды алады, онда ол Нострадамустың жасырын иудействосына өтеді[4]. Бірақ Нострадамустың кіші ұлы Сезар деп аталады-мүмкін Скалигердің құрметіне. Келесі бірнеше жыл Нострадамус Италия мен Германия елдерінде өткізеді. 1544 жылы Марселде дәрігерлік тәжірибені қайта бастайды, ал 1546 жылы Францияның оңтүстік-шығысында Экс-ан-Прованспен күреседі. Экс-ан-Прованстың Парламенті дәрігерлік қызметі үшін оған өмір бойы зейнетақы берілді. Олар жасаған дәрілердің керемет күші туралы аңыздар бар, алайда қазіргі күнге дейін жеткен рецептілер XVI ғасырдың дәстүрлі медицина шеңберінен шықпайды. 1547 ж. 11 қараша Нострадамус Анна Понсард Жемельаға үйленді, және осы некеден алты бала дүниеге келді: Сезар (1554), Магдалина (1551), Андре (1557), Анна (1558), Диана (1561), Шарль[дерек көзі көрсетілмеген 2541 күн]. Сезар кең білімді адам, жазушы және суретші болды, оның жақын достарының арасында Франсуа Кенель мен Косм Дюмустье аулалық суретшілері болды.
