1. «Қалай қарай?» қай үстеудің сұрағы? А) мақсат В) мезгіл С) мекен Д) қимыл-сын Е) мөлшер 2. Үстеуден жасалған етістікті табыңыз.

А) сылтаурат В) тездет c) жылтырат Д) қарайт Е)

менменсiн

3. Сөйлемде үстеу қандай қызмет атқарып тұрғанын

анықтаңыз.

«Кешегiнi есіне алып, қысылып қалды».

А) анықтауыш В) толықтауыш С) пысықтауыш Д) бастауыш

Е) баяндауыш

4. Бастауыш қызметіндегі үстеуді табыңыз.

А) Ол бүгін келді.

B) Ертеңінді ойлап әрекет жаса.

С) Ол кешелерi ойын баласы еді.

Д) Жақсылықтың ерте-кешi жоқ.

E) Ол кейінірек барады.

5. Күрделі үстеуден жасалған пысықтауышты табыңыз.

А) Ол таңсәріден бері демалған жоқ.

В) Жазда ауылға барамыз. C) Кешкісін әкем қалаға кетті.

Д) Ол таңғы асқа әрең үлгерді.

Е) Ол амалсыздан үндемеді. 6. Бiрiккен үстеуді табыңыз.

А) қолма-қол В) қанненқаперсіз С) бүрсігүні Д) таңғысын Е)

қасақана

7. Сын есіммен тіркесетін үстеу түрін табыңыз.

А) мекен В) мезгіл С) күшейткіш Д) қимыл-сын Е) мақсат

8. Қай үстеу асырмалы шырай жасауға қатысады.

А) мөлшер В) мезгіл С) мақсат Д) күшейткіш Е) себеп

салдар

9. Туынды үстеуді табыңыз.

А) шалқасынан B) ешқашан C) қалай қарай Д) біршама Е)

әжептәуір

10. Туынды үстеудің жұрнағын табыңыз. А) -дай В) -даған С) -ың Д) -ғыр Е) -лық​

Кітапхана-ғасырдан-ғасырға адамзат тарихының керуенін сүріндірмей әкеле жатқан,шырағы биік парасыттылық пен білімділіктің,байлық пен біліктіліктің киелі ордасы десек,бүгінгі кітапхананы дүниеде ештеңеге теңестірілмейтін білім бұлағы мен тәрбиенің қазығы дейміз. Қиындығы мен қызығы мол кітапханашы мамандығы туралы бір-ақ сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес. Жұрт көп біле бермейтін, көп елене бермейтін бірақ, дүйім оқырманның кітап жайлы бағыт-бағдар алу үшін жан-тәнімен беріліп, қызмет атқарып жатқан кітапханашылырдың еңбектері ұшан-теңіз. Қазіргі таңда оқырманның өскелең талабын қанағаттандыру, рухани байлығымен жалпы қабілетін дамыту және жоғары эстетикалық талғамын қалыптастыру міндеттерін іске асыруда кітапханалардың алатын орны ерекше.Кітапханашы мамандығы өзінің өте қызықты да тартымдылығымен ерекшеленеді. Себебі,күн сайын жаналыққа толы сәттер, яғни жаңа келген газет-журналдар, жаңа кітаптар және күн сайын келіп алып жатқан оқырмандар легі.Осылай біздің жұмыс күніміз жалғасып жатады. Кітапханашының жұмысы жаңалыққа толы құмарлықтан басталады. Сөйтіп, кітапханашы мен оқырманның бірлескен іс-әрекеті жалғасады. Кітапхананың алдында өз оқырмандарына кітаппен,ақпаратпен жұмыс жасауға көмектесу, оқу мәдениеттілігіне тәрбиелеу міндеті тұр.Біздің ғылыми кітапхана студенттер мен оқытушылар үшін білім-ақпарат орталығы болып саналады.Электронды кітапхана бөлімі қазіргі заман талабына сай жаңа компьютерлермен және көшірме техникалармен жабдықталған. Әрбір оқырманға тиімді пайдалануға қолайлы жағдай жасалған. Кітапханамыз жыл сайын жаңа буын оқулықтармен, электронды оқулықтармен,көркем,ғылыми анықтамалық әдебиеттермен қамтылады.Әр түрлі іс-шаралар жастардың рухани жан дүниесін,ой-өрісін байытуға,жоғары эстетикалық талғамын,қоғамдық санасын қалыптастыруға септеседі,оларды қоғамның салауатты азаматы етіп тәрбиелеуде, адамгершілікке,елі мен жерін сүюге, құрметтеуге тәрбиелеуде манызы зор. Көпшілік іс-шаралар бір сарында емес, үнемі формалары өзгертіліп, толықтырылып отырады. Олардың тақырыптары еліміздегі болып жатқан түрлі тарихи, саяси оқиғаларға және жастарды толғататын мәселелерге байланысты тандалады.Кітапханада өткізілген әрбір мәдени шараның мазмұндылығына, тәрбиелік мәніне назар аударып,әдеби кештер,оқырмандар конференциясы,пікір алмасулар жүргізіледі. Кітапхана-дүниеде ештене теңестірілмейтін білім бұлағының көзі.Кітапханашы-кітапхананың қожасы, оқырманның ең жақын досы. Кітапханада қызмет атқаратын қызметкерлерден кәсіби біліктілікпен қоса жоғары этика талап етіледі. Сол сияқты, кітапханаға келетің оқырмандар әдептілік нормасынан алыс кетпеуі керек.Оқырмандар кітапхана шаңырағына келген сәтте өздерінің қандай жерге келгеніне баса назар аударуы қажет. Мысалы,кейбір оқырмандар кірген сәттен бастап қатты даурығып сөйлесіп,оқырмандардың шырқын бұзады.Көпшілігі ұялы телефондарын өшірмей келіп,оларға хабарласқан сәтте қатты сөйлесіп жауап беріп жатады.Жалпы қандай да бір әдеп,этика дегеніміз адамдардың бірімен-бірінің амандасуынан,сөйлеу мәдениетінен басталады.Жақсы кітапханашы ол ойлампаз,парасатты,байқағыш,оқырманның мінез-құлқын білетін адам болып саналады.Кітапханашы мен оқырманның арасында негізгі рөлді кітапханашының педагокикалық этикасы атқарады.Кітапханашыға көп әңгімелесуге және кітапханада өтетін көпшілік жұмыстарды түсіндіруге тура келеді.Сондықтан бұл жерде кітапханашының сөз сөйлеу мәдениеті,мәнерлі сөйлеуі талап етіледі.Сонымен қатар,оның сыртқы түр-тұлғасы,өзін-өзі ұстауы,әдептілігі,кітапты алып беруде қалай жұмыс істеуі негізгі рөлді атқарады.Кітапханашы еңбегінің ерекшелігі екі жақты іс-әрекетке бағытталған. Оның бір-оқырманды тәрбиелей отырып,оған қызмет етуге,ал екінші жағы өз оқығанына есеп бере отырып,оны оқырманға жеткізу болып табылады.Сонда ғана кітапхана оқырман үшін үлкен тәрбие мектебі,сансыз сұрақтардың жауабын табуға болатын сикырлы да киелі орда.Айта берсек, кітапханада атқарылып жатқан еңбек аз емес.Мұның барлығы болашақ жастардың игілігі үшін екенін барлығымыз жақсы білеміз. Кітапхана-оқырман мен кітап арасындағы негізгі алтын көпір.Ал кітап пен кітапхананың тіршілігіне жан беретін,ұлттық құндылықтар мен оқырмандар арасын жалғастырушы-кітапханашылар десек қателеспеспіз.

Жаз

Жаздыгүн шілде болғанда,
Көкорай шалғын, бәйшешек,
Ұзарып өсіп толғанда;
Күркіреп жатқан өзенге,
Көшіп ауыл қонғанда;
Шұрқырап жатқан жылқының
Шалғыннан жоны қылтылдап,
Ат, айғырлар, биелер
Бүйірі шығып, ыңқылдап,
Суда тұрып шыбындап,
Кұйрығымен шылпылдап,
Арасында кұлын-тай
Айнала шауып бұлтылдап.
Жоғары-төмен үйрек, қаз
Ұшып тұрса сымпылдап.
Қыз-келіншек үй тігер,
Бұрала басып былқылдап,
Ақ білегін сыбанып,
Әзілдесіп сыңқылдап.
Мал ішінен айналып,
Көңілі жақсы жайланып,
Бай да келер ауылға,
Аяңшылы жылпылдап;
Сабадан қымыз құйдырып,
Ортасына қойдырып,
Жасы үлкендер бір бөлек
Кеңесіп, күліп сылқылдап.
Жалшы алдаған жас бала,
Жағалайды шешесін
Ет әпер деп қыңқылдап.
Көлеңке қылып басына,
Кілем төсеп астына,
Салтанатты байлардың
Самаурыны бұрқылдап.
Білімділер сөз айтса,
Бәйгі атындай аңқылдап,
Өзгелер басын изейді,
Әрине деп мақұлдап.
Ақ көйлекті, таяқты
Ақсақал шығар бір шеттен
Малыңды әрі қайтар деп,
Малшыларға қаңқылдап.
Бай байғұсым десін деп,
Шақырып қымыз берсін деп,
Жарамсақсып, жалпылдап.
Шапандарын белсенген,
Асау мініп теңселген
Жылқышылар кеп тұрса,
Таңертеңнен салпылдап.
Мылтық атқан, құс салған
Жас бозбала бір бөлек
Су жағалап қутыңдап.
Қайырып салған көк құсы
Көтеріле бергенде,
Қаз сыпырса жарқылдап.
Өткен күннің бәрі ұмыт,
Қолдан келер қайрат жок,
Бағанағы байғұс шал
Ауылда тұрып күледі,
Қошемет қылып қарқылдап.

Күз

Сұр бұлт түсі суық қаптайды аспан,
Күз болып, дымқыл тұман жерді басқан.
Білмеймін тойғаны ма, тоңғаны ма,
Жылқы ойнап, бие қашқан, тай жарысқан.
Жасыл шөп, бәйшешек жоқ бұрынғыдай,
Жастар күлмес, жүгірмес бала шулай.
Қайыршы шал-кемпірдей түсі кетіп,
Жапырағынан айрылған ағаш, қурай.
Біреу малма сапсиды, салып иін,
Салбыраңқы тартыпты жыртық киім.
Енесіне иіртіп шуда жібін,
Жас қатындар жыртылған жамайды үйін.
Қаз, тырна қатарланып қайтса бермен,
Астында ақ шомшы жүр, ол бір керуен.
Қай ауылды көрсең де, жабырқаңқы,
Күлкі-ойын көрінбейді, сейіл-серуен.
Кемпір-шал құржаң қағып, бала бүрсең,
Көңілсіз қара суық қырда жүрсең.
Кемік сүйек, сорпа-су тимеген соң,
Үйде ит жоқ, тышқан аулап, қайда көрсең.
Күзеу тозған, оты жоқ елдің маңы,
Тұман болар, жел соқса, шаң-тозаңы.
От жақпаған үйінің сұры қашып,
Ыстан қорыққан қазақтың құрысын заңы.

Қыс

Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,
Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.
Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,
Басқан жері сықырлап, келіп қалды.
Дем алысы – үскірік, аяз бен қар,
Кәрі құдаң – қыс келіп, әлек салды.
Ұшпадай бөркін киген оқшырайтып,
Аязбенен қызарып ажарланды.
Бұлттай қасы жауып екі көзін,
Басын сіліксе, қар жауып, мазаңды алды.
Борандай бұрқ-сарқ етіп долданғанда,
Алты қанат ақ орда үй шайқалды.
Әуес көріп жүгірген жас балалар,
Беті-қолы домбығып, үсік шалды.
Шидем мен тон қабаттап киген малшы
Бет қарауға шыдамай теріс айналды.
Қар тепкенге қажымыс қайран жылқы
Титығы құруына аз-ақ қалды.
Қыспен бірге тұмсығын салды қасқыр,
Малшыларым, қор қылма итке малды.
Соныға малды жайып, күзетіңдер,
Ұйқы өлтірмес, қайрат қыл, бұз қамалды!
Ит жегенше Қондыбай, Қанай жесін,
Құр жібер мына антұрған кәрі шалды.