Мәтіннен сан есімдерді теріп жазып, құрамына қарай талдаңдар. 1-тапсырма
Уәлиханов Шоқан (Мұхамедханафия) Шыңғыс-
географ, фольклортанушы, этнограф, суретші. Ол
қазақтың ұлы ғалымы, шығыстанушы,
1835 жылы Қостанай маңындағы Құсмұрын бекіні-
сінде дүниеге келген. Арғы атасы қазақтың ұлы
ханы
оның
1847 жылы 12 жастағы Шоқан Сібірдегі ең таң-
Абылай. Шоқан
даулы оқу орындарының бірі Омбы қаласындағы
корпусын бітіргеннен кейін Батыс Сібір генерал-
Кадет корпусына оқуға түседі. Ол 1853 жылы Кадет
Іле Алатауына дейін келіп, Алакөл, Тарбағатайға саяхат жасайды.
губернаторымен бірге Семей, Аягөз, Қапал арқылы
Бұл сапарында қазақ, қырғыз ауыз әдебиетінің үлгілерін, тарихы мен
этнографиясының материалдарын жинай жүреді. Осы материалдар
негізінде «Тәңірі (Құдай)», «Қазақтардағы шамандықтың қалдығы,
деген еңбектер жазады.
1856 жылы қырғыз елін зерттеп, Ыстықкөл аймағының карта
сын жасауға қатысады. Шоқан бұл сапарда қырғыз эпосы «Манас
пен» танысады, оның кейбір тарауларын жазып алады. Жырды тал
дап, орыс тіліне аударады. Сөйтіп, «Манастың» жекелеген тараулары
тұңғыш рет орыс тілінде жарияланады.
1858-1859 жылдары Шоқан өзінің қысқа ғұмырындағы ең бас
ты сапары Қашқар сапарында болады. Қашқария ол кезде Ресей
тарапынан зерттелмеген өлке болатын. Саудагер ретінде Қашқарға
құпия барған Шоқан өлкенің экономикалық,

саяси құрылымдарын зерттеп, оның тари-

хы мен этнографиясынан көптеген матер-
иалдар жинайды. Қашқар сапарынан кейін
«Алты шаһар», яғни «Қытайдың Нан-лу про-
шалық Ресейдегі әскери
винциясының шығыстағы алты қаласы» атты
оқу орны.
еңбегі жарық көреді.​

, Қазыбек Келдібекұлы – қазақ халқының XVII – XVIII-ғасырлардағы ұлы үш биінің бірі, көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері. Орта жүз арғын тайпасының қаракесек руына кіретін болатқожа атасынан шыққан ол 1667 жылы Сыр бойында дүниеге келген. Арғы аталары Шаншар абыз, Бұлбұл, өз әкесі Келдібек — есімдері елге белгілі әділ билер болған.Қаз дауысты Қазыбектің оқыған жерлері, алған білімі туралы нақты дерек жоқ. Дегенмен, ел аузындағы әңгіме, аңыздар мен биден жеткен шешендік сөздер оның өз заманында білімді де жетелі, халықтың ауыз әдебиеті мен салт-дәстүр, рәміздерін, ата жолы заңдарын мейлінше мол меңгерген, озық ойлы, әділ де көреген, батыл да батыр адам болғандығын айқын аңғартады. Әділдігі мен алғырлығы үшін Тәуке хан Қазыбекті Орта жүздің Бас биі еткен. Би Әз Тәукенің тұсында хан кеңесінің белді мүшелерінің бірі болса, Сәмеке, Әбілмәмбет, Абылай ел билеген кезеңдерде де мемлекет басқару ісіне жиі араласып, ішкі-сыртқы саясатта ақыл-кеңестер беріп отырған.Бидің жастық шағы мен бүкіл саналы өмірі қазақ елінің өз ішінде рулық-тайпалық алауыздықтар мен хандық билікке таластың неғұрлым өршіген, көрші мемлекеттердің көз тігуі жиілеп, Жоңғар шапқыншылығы үдей түскен кезеңге тап келді

Би 18-ғасырдың 40-жылдарының басында Сыр бойынан Арқаға қарай көшіп, Ұлытау, Қарқаралы өңірін қоныс қылып, Семізбұғы тауының беткейлерін жайлаған. Қазыбектен: Бекболат, Қазымбет, Базаргелді, Барқы, Сырымбет есімді бес ұл, Маңқан (Қамқа) деген бір қыз туған. Қазыбек ұрпақтары ата-баба жолын қуып, сөз ұстаған парасатты әділ қазылар атанған. Баласы Бекболат, одан кейінгі Тіленші, Алшынбайлар да дүйім жұртты аузына қаратқан әділ де тура билер болған. Белгілі әнші-композитор Мәди Бәпиұлы да Қазыбек бидің ұрпағы.
Қазыбек би 1764 жылы Семізбұғы тауының етегіндегі Теректі қыстағында 97 жасында дүниеден өткен. Денесін баласы Бекболат Түркістандағы Қожа Ахмет Иасауи кесенесіне апарып жерлеп, басына құлпытас орнатқан

Тәкәппарлық - көреалмаушылық, қызғаныш секілді жүректің дерті. Бүгінгі таңда тәкаппарлықтың белгісін еңкейген кәріден де, бесіктен белі шықпаған жастардан да байқалады. Бұл адам бойына жараспайтын сипаттың қаншалықты зиянды екенін бірі білсе, енді бірі білмей жатады. Мінеки осы қасиеттен сақтандыру үшін Алла елшісі (с.ғ.с.) хадисінде:

«Жүрегінде тозаңның салмағындай тәкаппарлық болған кісі жәннатқа кірмейді. [4]»

Менменшіл – адам бойындағы жағымсыз қасиет.

Менмендік бойын жайлаған адам тек өзінің түйсігіне, күйзелісіне, қызығушылығына көңіл аударады. Менмендік адамның өзін басқадан артық санап, бақ пен байлықты көтере алмай, ақымақтық пен тәкәппарлыққа салынуынан көрінеді. Менмен адам өзімшіл болып, басқа адамдардың көзқарасымен, пікірімен санаспай, тек өз мүддесін ғана ойлайды. Менмендіктің шектен шыққан түрлері психикалық аурулардан да байқалады