Бабаларымыз ежелден «Өнер алды – қызыл тіл» деп сөз өнерін аса жоғары бағалаған. Ақындар сөз сайысы кезінде жеңіске жетудің жолын іздеп, нақты дәлелдер келтіріп, сөзбен жеңген. Айтыста ақындардың импровизациясы, логикасы мен дәлелінің күштілігі анық байқалуы тиіс. Сөз өнерінің, образды, көркем ойлардың тілдік көрінісін айтыс өлеңдерінен көреміз.

Ақындар тіліндегі көркем құралдарының бірі – мақал -мәтелдер. Мақал-мәтелдердің көпшілігі игі қасиеттерге үндеу, уағыздау сипатында болады. Мақал-мәтелдердің ерекшелігі – мазмұны терең, аз сөзбен көп мағына береді және көпшілігі есте тез сақталады. Айтыс өлеңдеріндегі мақал-мәтелдер тілдің эстетикалық қызметін күшейтіп, өлең сөзді әсерлі етеді. Ал қанатты сөздер мен мақал-мәтелдер әдеби тілімізді байытуға қосқан айтыс ақындарының үлесі екендігін көрсетеді.

Мәтіннің жанрына тән 2 ерекшелікті белгілеңіз.

Өзіңіз таңдаған айтыскер ақынның бірімен сұхбат мәтінін жазыңыз.

«Білім беру саласындағы инновация туралы ойым» тақырыбына диалог құрастыру.

Еркежан: Анашым, бос уақытыңыз бар ма?

Анасы: Әрине, жаным. Айта бер.

Еркежан: Үй тапсырмасын орындауға сіздің көмегіңізқажет болып тұр.  

Анасы: Иә, қандай тапсырма? Сұрай ғой.

Еркежан: «Білім беру саласындағы инновация» жайлы мәлімет айтып берсеңіз, қанша дегенмен сіз жоғары оқу орнында жұмыс істейсіз ғой.

Анасы: Алдымен, «Инновация деген не?» сұрағына жауап беріп көрейін. «Инновация» ағылшын тілінен аударғанда «жаңалық енгізу, жаңашылдық» деген ұғымды білдіреді.

Еркежан: Сонда өз сөзімізбен айтсақ, білім беру саласындағы жаңашылдық десек бола ма?

Анасы: Әрине, жаным. Осылай да дұрыс болады. Жалпы, бұрын болмаған жаңалық, қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандырудың жаңа әдісі деген мағынаны білдіреді.

Еркежан: Керемет, сонда біздің елімізде білім саласында қандай жаңалықтар бар, осыны айта кетсеңіз?

Анасы: Модульдік оқыту; блок-модульдік оқыту; компьютерлік технология; мультимедиа технологиясы; қашықтықтан оқыту технологиясы;  желілік технология;интернет технология; интерактивтік технология деп аталатын түрлерін Білім берудегі инновациялық технологиялар тобына жатқызамыз.

Еркежан: Атаулары таныс. Мектептегі мұғалімдеріміз осы аталған инновациялық технологияларды қолданады.

Анасы: Бұл технологиялар оқу үрдісін тиімді етуге көмектеседі. Саған қай технология көбірек ұнайды?

Еркежан: Маған, әрине, интерактивтік, интернет және мультимедиа технологиялары аса қатты ұнайды. Себебі бұлар заман талабына сай келеді деп есептеймін, әрі оқу процесі де қызықты өтіп, өз бетімізбен көп жұмыс жасауға мүмкіндік береді. Анашым, көмегіңізге көп рахмет!

Анасы: Оқасы жоқ, құлыным.

Сөйлеу дыбыстарының артикуляциясы көбінесе олардың қолданылу фонетикалық шарттарына, сөздегі орнына байланысты. Бір дыбыс әртүрлі фонетикалық жағдайда бола отырып, көбінесе әртүрлі артикуляциялық (және сәйкесінше акустикалық) қасиеттерге ие болады. Басқаша айтқанда, сөйлеу ағымында дыбыстардың әртүрлі өзгерістері болады. Бұл құбылыс сөйлеу ағымындағы дыбыстардың модификациясы (лат. Modificatio – «түрлендіру») деп аталады, олардың сөйлеу ағынындағы өзара әрекеттесуі. Сөйлеу процесінде дыбыстардың өзгеруі қандай да бір түрде олардың позициясымен, немесе позициясымен байланысты болғандықтан (латын тілінен позиция - «позиция, орналасу»), сөзбен айтқанда, оларды позициялық өзгерістер (терминнің кең мағынасында) деп атауға болады.

Сөйлеу ағынындағы дыбыстардың өзгеруінің (позициялық өзгерістерінің) екі негізгі түрін ажырату әдеттегідей - іс жүзінде позициялық немесе жай позициялық, т.б. тар мағынада позициялық және комбинаторлық.