Баламалы энергия көздері Баламалы энергия көздерін іздеудің бүгінгі күні маңызы артып отыр. Бұл үдерістен
Қазақстан да артта қалған жоқ. Елбасы «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан
мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауында: «Біз энергияның баламалы түрлерін
өндіруді дамытуға, Күн мен желдің энергиясын пайдаланатын технологияларды белсенді
енгізуге тиіспіз»,- деген еді.
Қазіргі уақытта жел мен Күн сынды баламалы энергия көздерін пайдалану жоғары
дəрежеде деп айту қиындау. Өйткені мамандардың есебі бойынша, елімізде жалпы
жаңғыртылатын энергия көздерінің үлесі 1% екен. Бүгінде Қазақстанның жер қойнауы
табиғи қазбаларға бай болғандықтан энергия тапшылығы айтарлықтай байқалмайды,
дегенмен баламалы энергия көздері ол болашақтың қажеттілігі екені сөзсіз.
Қазақстанның климаттық жағдайы – күн қуатын пайдалануға қолайлы. Ғалымдардың
айтуынша, елімізде күн энергиясын өндіру мүмкіндігі жылына 2,5 миллиард киловатт-сағат.
Бұл отандық ғалымдарды жаңа жобаларды жасауға жетелеп отыр. Мəселен, күн сəулесін
жинайтын арнайы тақталар. Толық автоматтандырылған аталмыш тақтайшалар ғимараттан
шықпай-ақ, күн сəулесінің түсу бұрышын анықтап, оны компьютер арқылы басқаруға
мүмкіндік береді. Бұл арзан əрі қолайлы.
Бүгінде баламалы электр энергиясын өндіру озық əлемдік технологияларды енгізуге
жəне энергетикалық тиімді бағдарламаларды іске асыруға мүмкіндік беретіні сөзсіз,
сондықтан баламалы энергия көздеріне қазірден бастап баса назар аударылуы тиіс.
1. Мəтіннен құрмалас сөйлемдерді табыңыз.Түрлерін анықтаңыз.
2. Оқырманның қарым-қатынасын анықтау үшін талқылау сұрақтарын құрастырыңыз.
Берілген тірек сөздерді қолданыңыз.
Тірек сөздер Сұрақтар
... қалай ойлайсыз?
Неліктен ... мəселе орын алды?
... келісесіз бе? Сіз бұған қалай қарайсыз?
3. Сүлеймен патша барлық жануарлардың тілін біліпті деген аңыз ежелден келеді.
Бір күні патша барлық тіршілік иелерін жинап алып олардан адамдардың қандай
зиян келтіріп жатқаны туралы сұрапты. Сонда барлық жан-жануарлар, өсімдіктер
мен жəндіктер а тек мақтаған екен. Бұл Сүлеймен өмір сүрген дəуірде
болған. Қазіргі кезде жан- жануарлар мен өсімдіктер əлемі адамның табиғатқа тигізіп
жатқан əсері туралы Сүлеймен патшаға не айтар еді деп ойлайсыз? Жауабыңызды
төменде берілген тапсырмалардың бірін таңдау арқылы жазыңыз.  Жануарлар əлемнің атынан хат жазыңыз.  Өсімдіктер əлемінің атынан өтініш жазыңыз.

1)ВЖетіқарақшы

2)В Шұмбұлақ Медеу

Объяснение:

2тапс

1 Ақиқат

2Ақиқат

3Жалған

Жазылым

Сұлулығымен тамсандырған, ақындардың жырына арқау болып, талайларға ән салдырған киелі Жетісуды сөзбен суреттеп жеткізу мүмкін емес. Табиғаттың барлық сұлулығын өз бойына жинап алған Жетісудың өзен-көлдері, тау-тастары мен жазық даласы сан мыңдаған тарихтан сыр шертеді.

Жетісу... Қазақстанның оңтүстік-шығысында орналасқан, солтүстігінде Балқаш көлінен, оңтүстігінде Тянь-Шаньның қарлы шыңдарына дейін созылып жатқан осынау бір көркем жерұйық мекенді ежелден бері жеті судың өлкесі атап кеткен. Олай деп аталуының себебі, жердің шұрайын беретін Іле, Тентек, Лепсі, Басқан, Ақсу, Қаратал, Көксу, сияқты өзендердің осы мекеннен ағып өтетіндігі.

Осындай ұлан-ғайыр алқаптың табиғаты да әртүрлі. Бұл жерде мемлекеттік қорғауға алынған жерлер де бар. Тау етегінің ауасы ылғалды, салқын болса, енді бір жерлерде көк майсаға бай, кішкентай өзендер мен тау бұлақтары көп, егін егіп, мал жаюға өте қолайлы жерлер де кездеседі.

Жетісу жайлы сөз қозғасақ, оның ерекше табиғаты жайлы айтпай өту мүмкін емес. Жетісу – көне мәдениеттің ордасы, өлкенің тарихы ғасырлар қойнауына сүңгіп жатыр, мұның айқын дәлелі – ежелгі ескерткіштер мен археологиялық жәдігерлер. Жетісуды мекендеген ежелгі Сақ, Үйсін, Қаңлы тайпаларынан бізге қалған баға жетпес мұра – Тамғалы тас. Тамғалы петроглифтері асқан құнды адамзат мұрасы ретінде ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік Мұралар тізіміне енгізілген. Тастарда VIII-IX ғасырларда қыпшақтардың жазбаларымен қатар Будда құдайларының бейнелеріқашалып салынған. Табиғаты жайлы Жетісу өңірінің ең көрікті мекендерінің бірі – Іле өзенінің жағалауы. Аспан астындағы көне мұражай болып саналатын Тамғалы Тас шатқалында балық аулап, қайықпен жүзіп, таза ауамен тыныстай аласыз.

1)ВЖетіқарақшы

2)В Шұмбұлақ Медеу

Объяснение:

2тапс

1 Ақиқат

2Ақиқат

3Жалған

Жазылым

Сұлулығымен тамсандырған, ақындардың жырына арқау болып, талайларға ән салдырған киелі Жетісуды сөзбен суреттеп жеткізу мүмкін емес. Табиғаттың барлық сұлулығын өз бойына жинап алған Жетісудың өзен-көлдері, тау-тастары мен жазық даласы сан мыңдаған тарихтан сыр шертеді.

Жетісу... Қазақстанның оңтүстік-шығысында орналасқан, солтүстігінде Балқаш көлінен, оңтүстігінде Тянь-Шаньның қарлы шыңдарына дейін созылып жатқан осынау бір көркем жерұйық мекенді ежелден бері жеті судың өлкесі атап кеткен. Олай деп аталуының себебі, жердің шұрайын беретін Іле, Тентек, Лепсі, Басқан, Ақсу, Қаратал, Көксу, сияқты өзендердің осы мекеннен ағып өтетіндігі.

Осындай ұлан-ғайыр алқаптың табиғаты да әртүрлі. Бұл жерде мемлекеттік қорғауға алынған жерлер де бар. Тау етегінің ауасы ылғалды, салқын болса, енді бір жерлерде көк майсаға бай, кішкентай өзендер мен тау бұлақтары көп, егін егіп, мал жаюға өте қолайлы жерлер де кездеседі.

Жетісу жайлы сөз қозғасақ, оның ерекше табиғаты жайлы айтпай өту мүмкін емес. Жетісу – көне мәдениеттің ордасы, өлкенің тарихы ғасырлар қойнауына сүңгіп жатыр, мұның айқын дәлелі – ежелгі ескерткіштер мен археологиялық жәдігерлер. Жетісуды мекендеген ежелгі Сақ, Үйсін, Қаңлы тайпаларынан бізге қалған баға жетпес мұра – Тамғалы тас. Тамғалы петроглифтері асқан құнды адамзат мұрасы ретінде ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік Мұралар тізіміне енгізілген. Тастарда VIII-IX ғасырларда қыпшақтардың жазбаларымен қатар Будда құдайларының бейнелеріқашалып салынған. Табиғаты жайлы Жетісу өңірінің ең көрікті мекендерінің бірі – Іле өзенінің жағалауы. Аспан астындағы көне мұражай болып саналатын Тамғалы Тас шатқалында балық аулап, қайықпен жүзіп, таза ауамен тыныстай аласыз.