9-тапсырма. Төмендегі қосымша мәліметтер бойынша түйіндеме (аннота- ция) түрінде айқындауыш мүшелер қатысқан үш сөйлем құрастырып жаз.
| |
1. Келу туризмі - Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты
тұрмайтын адамдардың Қазақстан Республикасы шегіндегі саяхаты.
2. Шығу туризмі
Қазақстан Республикасының азаматтары мен
Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын адамдардың басқа елге
саяхаты.
3. Ішкі туризм -
Қазақстан Республикасының азаматтары мен оның
аумағында тұрақты тұратын адамдардың Қазақстан Республикасының
шегіндегі саяхаты.​

Қозы көрпеш - баян сұлу i "қозы көрпеш - баян сұлу" дастаны - қазақтың ғашықтық жырлары ішіндегі ертеректен келе жатқан және қазақ арасына өте көп жайылған түрі. бұл жыр "қыз жібек" хикаясы сияқты тек қазақтың өз тумасы ғана емес, мұның әңгімесі қазақтан басқа елдерде де бар. "қозы көрпеш - баян сұлу" әңгімесінің бір түрі орыс тілінде 1812 жылы қазанда басылып шыққан. барабин татарларының және қазақ арасында айтылатын нұсқасын радлов жазып алып, бастырған. ойрат тілінде "қозын еркеш" дейтін жыр бар. солардың бәрі де "қозы көрпеш - баян сұлу" жырын өзіне меншіктейді. қазақ арасында бұл жырдың 16 түрлі нұсқасы бар. көп заман бойында көп ақындар жырлағандықтан осындай әлденеше варианттар пайда болуы фольклор көлемінде заңды саналады. бізге мәлім болған "қозы көрпеш - баян сұлу" жырларының кейбір варианты ертедегі заманның өзіне байланысты айтылса, енді біреулері бергі xviii-xix ғасырда өңделіп жаңғырған. және кейде "ноғайлы" деген ескі атаулары жойылып, оның орнына кіші жүздің шеркеш руы, не орта жүздің бағаналы (найман) руларының аттары аталады. бірақ, бұл нұсқалардың қай-қайсысын алсаңыз да, алғашқы сюжет асылы - біреу. әр дәуірдің, әр жердің ақындары өз ортасындағы тыңдаушыларының ыңғайына тартқанымен, оның негізгі мазмұны, оқиға желісі бір арнаға саяды. "қозы көрпеш - баян сұлу" жырын 1870 жылы қазақ арасынан жазып алып, орыстың атақты ғалымы, академик радлов немісше және қазақша бастырған (шығармалар жинағы, iii том). екінші түрлі бір көркем нұсқасын қазақтың тұңғыш ғалымы шоқан уәлиханов атақты жанақ ақынның өз айтуынан жазып алдым дейді. бірақ бұл қымбат вариантты кезінде шоқан бастыра алмағандықтан, зерттеушілерге әлі күнге шейін мәлім емес болып келе жатыр.

киіз басу– дәстүрлі қазақ қоғамында ған киіз жасау өнері. оған жүн талшықтарының бір-бірімен ұйыса байланысатын қасиеті негізге алынған. қазіргі заманғы шұға басу, байпақ жасау, фетр басу процесстері де киіз басу дәстүрлі технологиясымен бірдей.

жүн – ұйысуға бейім бірден-бір талшық. ол ылғал мен температура әсерінен және механиклық әрекет нәтижесінде ширайды да, жасалып жатқан бұйымның көлемі кішірейіп, тығыздығы артады: шұға 30 – 35%, киіз бен байпақ 80%-дай шуиды. киіз басудағы ең жоғары тығыздық 0,55 г/см3 тығыздығын бұдан әрі арттырса, жүн талшықтары үзіліп, материал ыдырай бастайды.

киіз басу ісімен қазақ халқы өте ертеден таныс. ғасырлар бойы көшпелі өмірге ыңғайлы тұрмыстық бұйымдардың бірқатарын киізден жасап келгендіктен, киіз басу технологиясын әбден меңгеріп, өнер дәрежесіне көтерген. дәстүрлі қазақ қоғамында киіз басу ісі маусымдық сипатта болған. ол қойды қырқудан басталады да (күзде), қырқылған күзем жүннің барлығын өңдеп болғанға дейін созылады.