1. Ашық тест тапсырмалары 1.1. XVII ғасырдан бастап Қазақ хандығының ордасы болды. 1.2. Қазақстанның ортағасырлық қалаларында қолөнершілер бірікті. 1.3. Егін шаруашылығының рөлі мен Қазақстанда зор болды.
Бiр кыз темекi шегiп турады, сосын бiр жiгiт орысша бiлмей темекi сурайын деп: девушка ты куритса дейдi, сосын кыз турып: а ты чё петух что ли? - десе, анау турып: да нет, я тоже куритса дептi... Тунде катты мас болып келген куйеуi танертен айелiне: Бiздiн уйде жын бар екен,-дептi. Айелi: Кiм айтты? десе,кеше мен туалеттiн есiгiн ашсам, cветi озiнен озi жанып, жапсам озi сонiп калды дептi. Сонда айелi: Эй алкаш,холодильникке сиiп кеткен сен ба? дептi. Бiр кунi бiр оте жаксы зубной врач кайтыс болыпты. Содан ол кiсiнi жерлегенде басына улкен тастан жасалган тiстiн мусiнiн койыпты. Сол зират басына коллективы жиналып турганда бiреу шыдай алмай кулiп жiберептi. Неге кулесiн десе мен генекокологпын мен олсем басыма не коясындар дептi. Бiр кунi сушняк пен голодняк сахарада келе жатады. Алыста бiр бочка турады. Голодняк бочканын iшiнде кыз болса екен деп армандайды. Сушняк су болса гой деп армандап жугiрiп келiп бочканы ашса, iшiнде поражняк отыр екен! Бiр фермердiн тауыктары кiлен кiшкентай жумыртка туады екен, бастыгы тауыктарга айкай салыпты, коршi фермер жумырткаларын 15 тенгеге сатып жатыр, ал бiз болсак 13 тенгеге сатып жатырмыз, неге iрi кылып тумайсындар дегенго, сонда карi бiр тауык шыгып: 2 тенге ушiн котiмiздi жыртайыкпа дептi. Баягыда бiр жiгiттiн мотоциклы болган, ол бузылып, жондеп жатканда, касына айелi келiп, жаным осы мотоциклге екi балон салса машина бола ма депти. Жiгiт жынданып кетiп, кумаш саган екi емшек косса сиыр боласынба дептi.
Астана — бұл кең даладағы жай қала ғана емес, саяси ерік-жігер көрінісінің нышаны . Бұл саяси батыл қадам. Астана шаңырағы әлі де болса биіктей түспек. Жаңа астананың келешегі бүтіндей XXI ғасырдың еншісінде жатыр. Ал оның ертеңгі еңсесін көтеретін бүгінгі жас жеткіншектеріміз.
Елімізді шыңғыс әулеті билеген заманда орталық деген мағына бірте-бірте моңғол мен түрік халықтарының әскери-әкімшілік аймағы ұғымын білдіретін орда сөзімен алмаса бастады. Оның соңғы жұрнағы — Бөкей хандығының астанасы болған, бүгінгі таңда атауы сақталған Орда қаласы.Парсы тілінде мекен, жер, ел дегенді білдіретін стан сөзі де бүгінгі Қазақстан аумағына сол тұста деген. Түркі тектес халықтардың киелі астанасы Түркістан аталуы, бір қиырымыздың Моғолстан екені бұған дәлел. Сол кездегі ғылыми-тарихи әдебиетте түркі халықтары мекендеген өлкеге орай стан түбірінің кеңінен қолданылуы нәтижесінде кейіннен қазақ тілінде астана сөзі қалыптасқан деген болжам қисынсыз көрінбес. Аудармалары сәл алшақтау болғанымен, стан мен астана (астан) түбірлерінің мағына ортақтығы бүгінгі парсы елінің өз мысалынан аңғарылып тұр. Иранда әкімшілік бөліністер остан аталып, аймақтарының дені Систан, Белужстан, Лорестан, Хұзестан болып келеді.Сарай. Орда. Астана! Билік орталығын білдіретін осынау ежелгі атауларды қазақ халқы мәңгіге еншілеп, мағыналас ұғымда қолдануының өзі тарихтың тамаша сыйы емес пе! Сарайдың ордаға орын беруі ұлы оқиғаларға байланысты үрдіс. Ал орданың кешегі жиырмасыншы жылдары астана мағынасына айналуы тым тез—бір жылда, тіпті бір күнде болған оқиға деген болжамға батылдық жасағалы отырмыз.
1925 жылдың сәуірінде Қазақстанның орталығын Орынбордан Ақмешітке көшіру туралы шешім қабылданды. Орынбор алты жыл бойы әуелі Қазревкомның, кейіннен Қазақ АССР-інің үкімет органдары орналасқан қала болғанымен, ел астанасы деп ресми атала қойған жоқ. Сол кездің құжаттарынан, ба зі мен әдебиетінен астана деген атуды кездестіре қоймаймыз. Ал Ақмешітті Қазақ елінің шын орталығы ету жөнінде ұйғарым алынғанда, кеңестік республика астанасының атауында мешіт сөзінің тұруы сол кездің идеологиясымен үйлесе қоймағаны анық. Орталық ұғымындағы орда сөзінің кәдеге асқаны сонда. Революция символы қызыл сөзімен кірігіп, Қызылорда атаулы қала пайда болды. Алайда, бір қиындығы ендігі жерде «Қазақстанның ордасы Қызылорда» деген қосарлы тіркес тұрақты қолданылуы тиіс еді. Орталық ұғымына синоним боларлықтай тың сөз қажет еді. Зиялы азаматтар осылайша халық жадында , жыр-толғауларда айтылатын ежелгі астана сөзіне таңдау жасағаны аңғарылады. Жаңа ұғымның жұртқа әлі тосын екені Бейімбет Майлиннің 1925 жылдың 8 маусымында жазған «Астана» өлеңінен де аңғарылып тұр.
1929 жылы астана Алматыға қоныс аударғанда Ілияс Жансүгіров «Жаңа астана» атты очерк жазып: «Алматыға Қазақстан орталығы көшіп келді. Алматы—астана болды. Қазақстанортасы—ордасына орнықты. Қазақстан еңбекшілерінің ұйтқысы—орталық, өкімет мекемелері басты ұйымдар жаңа қонысына ірге тепті» деп қуанды. Қазақстан орталығы, Қазақстан ортасы, ордасы деген түсініктерді Ілияс та астана сөзімен жарыстыра қолданады. Бір кездегі сарай, орда, астана сөздерінің елдің қоғамдық саяси өміріне, тарихи кезеңдеріне байланысты мәні, атқарар жүгі алмасып отырған тәжірибеге сүйенсек, астана енді қала атауына түпкілікті ауысып, ол ұғымның қызметін басқа балама атқаруы тиіс. Мыңжылдық қолданбасы бар, бір кездерде осы мағынаны білдірген орда атауының елорда түрінде қайта оралуы бүгінгі Астанамызға шартты құбылыс.
0,0(0 оценок)
Полный доступ
Позволит учиться лучше и быстрее. Неограниченный доступ к базе и ответам от экспертов и ai-bota
Оформи подписку