ТІЛДІК БАҒДАР Есімдік
зат есімнің, сын есімнің, сан
есімнің орнына жұмсалатын сөз табы.
Есімдіктер жіктеледі, септеледі, тәуелденеді,
көптеледі. Мағыналарына қарай есімдіктер 7
топқа бөлінеді.
не Есімдіктің түрлері
Мағыналары:
1 Жіктеу есімдігі
Белгілі бір жақ түрінде қолданылады.
Мысалдар:
мен, сен, сіз, ол, біз, сендер,
сіздер, олар
бұл, мынау, анау, сол, мына,
міне
2 Сілтеу есімдігі
Нұсқау, көрсету мәнінде
Қолданылады.
3 Сұрау есімдігі
Жауап алу мақсатында қойылады.
Қазақ тіліндегі барлық
сұраулы сөздер жатады: кім?
неше? қайда? неге?
4 Өздік есімдік
«Өз» деген мағынада қолданылады.
Жалпылау, жинақтау мағыналарын
білдіреді.
5 Жалпылау есімдігі
өз, өзім, өз-өзіне, өзіміз
барлық, бәрі, тегіс, түгел,
күллі
әркім, әлдекім, әрқалай,
бірнеше, бірдеме, кейбір,
әрқалай
6 Белгісіздік есімдігі
Белгісіз мәнде айтылады.
7
Болымсыздық есімдігі
Болымсыздық мағынаны білдіреді,
еш есімдіктердің бірігуі арқылы жа-
салады.
ешкім, ешқайда, ештеме,
ешқашан, ешбір​

Жили были бабка да дед. И решили они испечь колобка, ибо есть им было нечего. Поскребли по сусекам, собрали немного муки, испекли колобка и поставили его на окно остывать.
Дед и бабка моргнуть не успели, как колобок ожил, выскочил в окно и покатился по лесной тропинке. Повстречался ему заяц, который хотел его съесть, но колобок убежал от него. Затем встретился ему волк, тоже хотел его съесть, но колобок убежал и от волка. И медведь хотел его съесть, и от медведя колобок ушёл.
Повстречалась колобку хитрая лисица, тоже решила его съесть, и сказала ему: «Спой-ка колобок мне песенку на носу, а то я плохо слышу». Забрался колобок на нос песню спеть… А лисица взяла и съела его.

Абай жасаған аудармаларды түпнұсқамен салыстыра қарап отырсақ, Абайдың орыс тілін өте терең меңгергенін байқаймыз. Сонда Абай орыс тілін қайдан, қалай үйренген?

Көптеген адамдарға Абайға орыс тілін үйреткен демократ-революционер Михаэлс секілді болып көрінеді. Бұған Абайдың: «Өмірге көзімді ашқан Михаэлс»,-деген сөзі себеп болған секілді.

Михаэлс Абайға ғылымды өз салалары бойынша жіктеп, нені оқуды, қалай оқуды айтуы мүмкін, ал орыс тілін үйретті деген пікірге өз басым күмәнмен қараймын. Оның үстіне, жігіт ағасы жасына жеткен шағында Михаэлспен кездескен Абайдың, онымен сөйлесуі үшін де орысша білуі керек емес пе? Себебі, Михаэлс қазақша біліпті деген дерек еш жерде жоқ.

Ғылым үшін ұсақ-түйек нәрсе жоқ,-деген қағиданы еске алсақ, Абайдың орыс тілін қайдан, қалай үйренгенін білу ұсақ-түйек нәрсе емес. Сонда Абай орыс тілін қайдан үйренген?

Бұл орайда біздің айтарымыз мынау:

Біріншіден, Абайдың әкесі Құнанбай аға сұлтан, тобықты руының старшыны болып ел басқарғанда, сол кездегі қазақтан шығып ел басқарған болыс-сұлтандардың көбі секілді сауатсыз әрі орыс тілін білмегендіктен, ел басқарудағы іс-қағаздарды орыс тілінде жүргізіп отыратын хатшылары, тілмаштары болған. Абай өз ауылындағы осы аудармашы-хатшылар арқылы бала кезінен ауылда орыс тілін естіп өскен. Бұл Абайдың орыс тіліне деген қызығушылығын ерте оятуы ғажап емес. Лингвист-ғалымдардың пікірінше тілді үйрену үшін оған құлақты ерте кезден жаттықтырып, сол тілдегі сөздерді түсінбесе де естіп жүрудің маңызы зор.

Екіншіден, Абай үш ай «приходская школада» оқыған. Абайдың баласы Тұрағұлдың естелігінде айтылғандай, табиғат Абайға өмірде сирек кездесетін қайталанбас ғажайып жады (память) сыйлаған. Сондықтан да Абай үш ай орыс оқуында, тіл үйренуде жұрттың 1-2 жылда жететін жетістігіне бірден жетуі бек мүмкін.

Үшіншіден, Абайдың тоқал шешесі Айғыздан туған Халиолла деген бауыры орысша оқыған. Тарихи-мұрағаттық құжаттарда расталғандай, ол 1863- 1869 жылдары Омбыдағы Шоқан Уәлиханов оқыған Кадет корпусына түсіп, оны бітіріп, "корнет" атағын алып, офицер болып шығады. Бұдан соң, Халиолла Москвадағы Павловский ковалерский школды бітіреді.