повествовательные (содержат сообщение или описание, они выражают законченную мысль; интонационно законченность мысли выражается понижением голоса в конце предложения); Дети учатся в школе;
вопросительные (содержат вопрос о чём-то неизвестном говорящему; интонационно вопрос передаётся особой вопросительной интонацией, на письме - вопросительным знаком; также вопрос передаётся вопросительными словами (кто? зачем?), вопросительными частицами (неужели, ли, разве) и порядком слов): Дети учатся в школе? Кто учится в школе?
побудительные (выражают желание говорящего заставить что-то делать других людей; интонационно это значение передаётся побудительной интонацией, также побуждение передаётся глагольными формами, частицами, междометиями и т.д.): Дети, учитесь в школе.
По эмоциональной окраске выделяют предложения:
восклицательные (в них содержание сопровождается выражением чувств говорящего; восклицание передаётся особой интонацией, эмоциональными частицами, междометиями, на письме - восклицательным знаком): Дети, учитесь в школе!
не восклицательные (в них говорящий излагает содержание без выражения собственных эмоций): Дети должны учиться в школе.
«Ағаш тамырымен, адам досымен мықты» тақырыбына диалог құрастыру.
Еркебұлан: Аға, «достық деген не?» сұрағына жауап беруге көмектесіңізші? Мектепте шығарма жазуды тапсырып еді...
Аспандияр: Достық дегеніміз - адамды ерекше қанаттандыра білетін, қуанышты үдетіп, кайғыны азайтатын қарым-қатынас түрі. Өмірде адал дос табу, достық қарым-қатынастарды сақтай білу өте маңызды.
Еркебұлан: Неліктен дос - адам жанының айнасы тәрізді деп айтады?
Аспандияр: Себебі адам өзі қандай болса, дәл сондай жанына жақын жанды іздейді. Ойы, арман-тілегі, мақсат, ең бастысы өмірдегі құндылығы бір адамдардың шынайы дос болып, өмір бойы араларынан қыл өтпейді.
Еркебұлан: Сіздің ең жақын досыңыздың есімі кім және қанша уақыттан бері жолдас болып жүрсіздер?
Аспандияр: Менің ең жақын жолдасымның есімі – Данияр, екеуміз балабақшадан бері, міне он төрт жылдан астам уақыт дос болып келеміз.
Еркебұлан: Қандай керемет! Ал сіздің досыңыз қандай адам?
Аспандияр: "Ағаш тамырымен, адам досымен мықты" деп бекер айтылмаса керек. Данияр екеуміз осы уақытқа дейін еш ренжісіп көрмеппіз, себебі менің құрбымның мінезі сабырлы, байсалды, бәрін ақылмен шешуге тырысады, ашуға жол бермейді. Бірақ бір ренжіген соң қатты ренжиді. Үйінде бауырларына қамқор, ата - анасына көмекші. Өмірде осындай, Данияр сияқты досым бар мен бақыттымын. Өмірде дос таңдаудан жаңылмадым деп есептеймін.
Еркебұлан: Аға, менің де сіздей адал досым болса екен!
