Өлеңді оқып,тапсырмаларды орындаңыз. Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,
Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.
Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,
Басқан жері сықырлап, келіп қалды.
Дем алысы - үскірік, аяз бен қар,
Кәрі құдаң - қыс келіп, әлек салды.
Ұшпадай бөркін киген оқшырайтып,
Аязбенен қызарып ажарланды.
Бұлттай қасы жауып екі көзін,
Басын сіліксе, қар жауып, мазаңды алды.
Борандай бұрқ-сарқ етіп долданғанда,
Алты қанат ақ орда үй шайқалды.
Әуес көріп жүгірген жас балалар,
Беті-қолы домбығып, үсік шалды.
Шидем мен тон қабаттап киген малшы
Бет қарауға шыдамай теріс айналды.
Қар тепкенге қажымас қайран жылқы
Титығы құруына аз-ақ қалды.
1. Мәтінде кездесетін тірек сөздерді белгілеңіз.
а) Қар, үсік, аяз, боран
В) Ақ киім, тамақ, үй
C) Адамдар, білім, еңбек
д) Зерттеу, адамдар, күш​

Өткен жері: Бұланты — Қара сиыр

Аңырақай — Балқаш көлінің оңтүстік батыс жағындағы Итішпес Италия.

Болған жылы: Бұланты — 1723-1725.

Аңырақай — 1729 (н/м 1730)

Нәтижесі: Бұланты — бұл шайқаста жеңіске жетті бірақ көптеген адамдар қаза тапты.

Аңырақай — Үш жүздің хандары мен сұлтандары бұрынғы алауыздықты қойып, күшбіріктірудің арқасында жауға қарсы жұмысы күресіп, тамаша жеңіске жетті.

Тарихи маңызы: Бұланты — Қанды шайқас болған жердің аты Қалмақырылған деген атаумен қазақ халқының есіңде тарихи атау ретінде мәңгі сақталып қалды.

Аңырақай — Шайқас даласында жоңғарлардың есеңдіреген жеңіске ұшырап, аңырап қалған жері. Аңырақай аталып кеткені көрінеді.

Өз еліне өлшеусіз еңбегі сің­ген, туған халқын баянды бола­шаққа бастаған, сондай-ақ әлем­нің ізгілікке қарай бет бұруына зор ықпалын тигізіп, жа­һандық тұлғаға айналған біті­мі бөлек, қызметі ерек жан­дар­дың адами болмысы, қайрат­керлік қарымы, өмір жолы, жасампаз ісі санада ұдайы жаң­ғырып тұруы тиіс. Өйткені мұн­дай тұлғалардың өрелі өмірі, бар қажыр-қайратын жұм­сап атқарған игілікті қыз­меті, өнегесі – таптырмас тәрбие құ­ра­лы, адамзатқа ортақ құн­ды­лық, қараңғыда жол таппай дағ­дар­ғанның жолына сәулесін төсер шамшырақ. Сондықтан да, осын­дай ірі, көрнекті қай­рат­кер­лерді тереңірек тану, насихат­тау жұмыстары әлемдік тәжіри­беде кең үрдіс алғаны белгілі. Осы үрдіс аясында дара туғандар, озық ойлы тұлғалар мен қайраткерлер ар­қау болған түрлі кі­таптар, зерт­теу еңбектер, фильм­дер, т.б. көп­теп дүниеге келді.

Жалпы, талайлармен терезесін тең ұстауды, өркениет көшінде өзгелермен үзеңгі қағыстыра ал­ға жылжуды мұрат еткен, өзін-өзі құрметтей білер әрбір ұлт та­рихын, рухани мұрасын, маң­дай­алды ұл-қыздарын өздері ғана танып-біліп қана қоймай, олар­ды жаһанға жарқырата көр­сетіп, насихаттауды жөн көреді. Бұл қадамның астарында «біз де ешкімнен кем емеспіз, дау ту­са сөз ұстар шешеніміз, жау төн­се жанын қияр батырымыз, тамы­ры тереңге кеткен тарихы­мыз, жаһандық мәдениеттің қо­ры­на қосылған салмақты да ардақ­ты мұрамыз бар елміз», деп өзі­нің іргелі ел екенін ұқтыр­ғы­сы немесе айбы­нын асырғысы келетін ниет жатқандай.

Бұл бағыттағы игі істердің ше­жіресіне тереңірек үңілсек, сөзіміз тым ұзарып кетеді. Де­ген­мен, қысқаша тоқтала кетер болсақ, сонау көне замандардан, дәлірегі Сақ, Ғұн, Түрік қағанаты дәуірлерінен бүгінге тартылған «сүрлеуге» ой сүріндіре отырып көз жүгірткенде рухыңды көтеріп, санаңды жаңғыртатын жарқын бейнелі, қазіргі түркі жұртымен, қазақпен қарындас, кіндіктес, тегі бір екені ғылыми тұрғыда дәлелденген тұлғалардан бастап, бүгінгі жақсыларымыз бен жайсаңдарымыз туралы том-том зерттеу еңбектер, әдебиеттің түрлі жанрындағы қаншама шығармалар жазылды.