жігіт
бүгінгі түсінігімізде — ер жеткен, кәмелетке толған ер азамат, . «елемес — аузынан мәйегі шығып тұрған жас жігіт» (с. омаров, қ «жігіт» сөзінің ертедегі, алғашқы мағынасы өзгешерек болған. орхон-енисей жазба ескерткіштеріндегі күл-тегін немесе тоныкөк жазуларыңа көңіл аударсақ, «ігід» сөзін оқып, «қолдау, көтермелеу» деген түсінік аламыз. ал юсуп ғұнның «хұдатқу білігі» еңбегінде «ігід» — тәрбиелеу, дағдыландыру, өнеге беру мағыналарына ие (дтс, 204). осы деректерге қарағанда, қазіргі қолданылып жүрген «жігіт» деген сөзіміздің алғашқы мағынасы «қолдау, көтермелеу», одан бері келе «өнеге беру, тәрбиелеу» мағынасына дейін жетіп, ең соңында, біздің кезімізде, - өнеге көрген, тәрбие алған, ой-өрісіответ:
1838 жылы 11 шілде күні ойылдағы көтерілісшілер жатағы ақшаттан шығып, исатай 500 жігітімен қиылға бет алды. осы кезде қазақ - орыс әскері мен баймағамбет жасағы шабуылға шықты. зеңбіректен тынбай оқ атылып, шайқаста батырдың 19 жасар ұлы оспан жарақатымен қоршауға түседі. ұлын қоршаудан құтқарып алған исатай оны махамбетке тапсырып, өзі қуғыншылардың жолын бөгейді. сол уақытта атына оқ тиген исатай жаяу шайқасады. алыс - жұлыс үстінде дулығасы шешілген батырға қарсыласының қылышы тиеді. солай, ер исатай 1838 жылдың 12 шілдесінде мерт болады. тарихта бұл соғыс «ақбұлақ соғысы» деген атпен қалды. исатай тайманұлы мен махамбет өтемісұлы басқарған көтерілістің орасан зор тарихи маңызы болды. бұл патша үкіметі құрған жаңа әкімшілік - аумақтық бірліктің аумағында қазақтардың отаршылдыққа қарсы ірі баскөтеруі еді. оның ұлт - азаттық сипаты басым болды.
