» 1-тапсырма. Мәтінді тыңдаңдар (2-аудио). Мәтінде не туралы айтылған? Тірек сөздерді анықтаңдар. Күлтегін ескерткішін 1889 жылы орыс археологиялық экспеди- циясы Орхон өзенінің оң жағалауынан тапқаны белгілі. Бұл ескерткіш Түркі империясының тарихы жайлы әңгімелейді. Ескерткіш Білге қағанның кіші інісі, ержүрек жауынгер жөне қолбасшы Күлтегінге арналған. Автор түркі халқын бірлік пен елдікке шақырады. Ескерткіште Шығыс түркілерінің Таң 9

Садақа, қайырымдылық – бір мағынаны білдіретін, ауыспалы мағыналарда да қолданылатын түсінік.  Дінге сенушілер,  сенбеушілер, басқа діндегілер яғни әлемдегі барлық тірі адамзат қолданатын құбылыс, саналы ішкі сезім қорытындысы. Әр елдің салты басқа демекші, түрлі елде садақа түрліше таратылғандығы белгілі, бірақ қайырымдылықтың түпкі  түйсік соғар мағынасы – жан ләззаты. Сол себепті  адамдар қауымы көбіне  үрей, қорқыныш сияқты сәттерде,  жан толғаныстар, толқулар болып, сабырлылық іздеген кездерде садақаға жүгінеді.  Жаңа ғасырда пайыздан табыс көру үшін қайырымдылық істейтін немесе істететін адамзат өкілдері де қалыптасып,  жер планетасында бізбен бірге, бақытты күй кешуде. Бірақ жаратылыс бір, жүрек бар болғаннан кейін, кез келген  адам жалғыздықта қараңғылыққа үңіліп,  үрейленеді, қайырымдылық жасайды.

 

Казахские сказки — Қазақ ертегілері / ..О животныхПочему у ласточки хвостик рожкамиВ первоначальные времена правил миром страшный змей Айдахар. Питался он кровью животных. Подлый комар служил у него на посылках. Кликнул к себе змей комара, говорит ему:— Облети всю землю, отведай тайком крови всех живых существ и, воротясь, доложи мне, чья кровь самая сладкая. На кого укажешь, тех и буду губить.Полетел комар. Исполнив повеление, спешит обратно. На пути встречает его ласточка.— Куда летал?— По приказанию господина моего Айдахара облетел всю землю, чтобы узнать, чья кровь самая сладкая.— Что же ты узнал?— Слаще всего кровь человека,— пропищал комар. Ласточка встревожилась.— Не говори, комар, змею правду. Человек добр, не губи его.— Нет, скажу! Ласточка снова тебя, не вреди человеку: он мне друг. А комар:— Нет, скажу!Прилетел комар к Айдахару, и ласточка тут же вьется.— Ну,— зашипел змей,— рассказывай все, что разведал! Но страшись, раб, произнести хоть слово лжи!— Владыка мой и повелитель,— начал комар,— скажу тебе правду, ничего не утаю. Самая вкусная, самая сладкая кровь у...Хотел он сказать «у человека», да не успел: ласточка стрелою кинулась к нему и отщипнула острым клювом кончик комариного языка.Заметался комар над змеем:— З-з-з... З-з-з... З-з-з...— но сказать ничего не может.А ласточка ласково щебечет:— Я знаю, Айдахар, что хотел сказать комар: самая сладкая кровь — у змеи!Рассвирепел змей на ласточку, ударив хвостом, прыгнул в небо с раскрытой пастью. Да ведь нет птицы быстрее и поворотливее ласточки. Метнулась она в сторону — и ушла от смерти. Успел Айдахар лишь за хвост ее ухватить. Вырвал из середины хвоста несколько перышек и — рухнул на землю, ударился о камень и испустил дух.Вот почему у ласточки хвостик рожками, и вот почему люди так любят эту птицу.