4-тапсырма. Метінді оқып, мазмұнындағы ақпараттарды салыстыр. Теңіздің алыс-жақындығы жердің климатына ықпал етеді. Жаға-
лаудағы аймақтарға жайлы қыс және салқын сав газа болса, тері де
қашық жерлерін жазы ыстық, қысы суық келеді.
Айналасындағы жазықgен салыстырғанда таулардың климаты
анағұрлым ылғалды болады. Тауларға жауын- ааш за ауады.
ейткені теңіз деңгейінен балік жерлердің температурасы телеа болады.
Тауда климат тез вагереді. Тау биіктелен сайын температура салқын-
al bepeni.
Таудың етегінен шыңына дейін түрлі-түрлі өсімдіктер мен ағаштар
еседі. Кейі таулардың етегінде су аrік, жығыл. жатак. enrел терілді
шел далалық өсімдіктер, одан кейін жалпақ жапырақты ормандар, ал
басына қарай самырсын мен шырша тәрізді қылқалдырақты аға-
тар кездеседі. Одан әрі қарай агштар стрілді. Биік таулардың басын
қаладан тес немесе еңгі қар мен ауа қуреап жатады. Табиғаты қа-
тат болғандықтан, Тауларда тіршілік ету оңай емес.
Шел далалардың ауа райы туралы емес. Ол – температурасы жиі-
сині кабылып тұратын қател орта. Кейбір ms дата терида камат күн-
Біз әле ыстық, ал тунде температура вете дейін түскенде, еле суық
болады. Ыстық шал даатар жыл бойы үздіксіз кун саналы тұратын
субтропикалық аймақтарда кездеседі. Пад аланың қатты кетінен
шан бораны Земесе құмды бория прады. Сағатына 120 км уртейтін
елді борандар өте тинен кеше бүкіх кумда денін кулмыш кысы- -
тыш, орнынан алғап жібереді.
Шел далаларда әртүрлі аңдар тіршілік етеді. Шет датда тіршілік
ететін аңдар судрын таптыытына, ете ыстың температураға жете қо-
ректің аздығына бейімделген. Пет даланың кейбір андары мүлдем су
іншейі. Олар керек суды жейтін керектерінен атады. Кум тілі ба-
татандарына аз қауырсындының астындағы суды береді. Түйе - елге
барынша шыдамды жануар. Түйелер санындау үшін бір-біріне жақын
журеді.
Судың талшылығынан шал делата есімдіктер аз еседі. Шал дала
өсімдіктері кън тамырлары арқылы жер асты суларынан нар алады. .
Пет далада күтеърсаар угірітіп журге немесе сүткоректілер казы
тастаған жерлерде алересы суы кездеседі.