5-тапсырма. Мәтінге тақырып қой. Қою қаріппен берілген сөздерді мағынасы мен жасалу жолын түсіндір. Мәтінде қолданылған болжалдық сан есімдерді тап. ЖАЗЫЛЫМ

Жері байдың елі бай

«Жері байдың елі бай» демекші , қазақ елінің ұлан байтақ жері былай тұрсын, оның табиғаты мен өнеркәсіп жөнінен ерекшеленеді. Еліміздің әрбір жерінде неше түрлі кен орындар,пайдалы қазбалар өндіріледі.

Қазақстан мұнай мен газ, химиялық өнеркәсібі өте бай ел. Көмір де қазып алынады. Химиялық өнеркәсіпте алтын, күміс, темір, мыс, қорғасын, мырыш және т.б бар. Пайдалы қазбалардан негізінен ванадий, скандий, теллур алынады.

Сарыарқа мен Атырау, Алтай мен Қаратау қойнаулары алтын сандық іспеттес. Қазақстан қазба, қазына байлық жағынан дүниежүзіндегі ең бай деген 10 елдің ішіне кіреді.

Қазақстан әлемде вольфрам, қорғасын, барий қорынан 3 орын, мыс мөлшерінен 4 орын, уран рудасынан 5 орын, темір 7 орын, қалайы мен никельден 8 орын, көмір мен газ қорынан 9 орын алады. Мұнай қоры жөнінен Парсы шығанағындағы елдер, Латын Америкасы, Ресей, АҚШ кейінгі 13 орында алады. Қазақстанның геологиялық құрылысы даму ерекшеліктері пайдалы қазбалардың түзілуіне әсер етті. Пайдалы қазбалар 3 топқа бөлінеді:

1. Жанатын

2. Рудалы

3. Рудасыз

Жанатын пайдалы қазбалар көбінесе шөгінді жыныстарда кездеседі.

Рудалы пайдалы қазбалар көбінесе кристалды тау жыныстарында болады.

Рудасыз пайдалы қазбалар магмалық шөгінді жыныстарда кездеседі.

Қазақстанда 6000 нан астам пайдалы қазбалардың кен орындары бар.

Еліміз өзге шетелдіктермен саудаласып, экономикасын дамытуда.

Астана - столица республики  астана (до 6 мая 1998 года - акмола) объявлена столицей республики казахстан с 10 декабря 1997 года указом президента республики казахстан от 20 октября 1997 года и с одобрения парламента республики казахстан.международная презентация новой столицы казахстана - астаны состоялась 10 июня 1998 года.первой столицей казахстана с 1920 года был город оренбург (ныне в российской федерации).в 1925 году столица казахстана была перенесена в кзыл-орду.сооружение турксиба стало основной причиной переноса столицы в алма-ату. юридически это произошло 3 апреля 1927 года, фактически переезд состоялся в 1929 году.перенос столицы из алматы был обусловлен , экологической, целесообразностью.алматы находится на большом отдалении от центра республики. кроме того, по численности населения город приближается к отметке в 1,5 млн. чел. и становится малоперспективным по пространственному размещению. город плотно застроен, густо населен и не имеет свободных площадей для своего развития. обострены транспортные проблемы. в нем из года в год осложняется экологическое положение - по загрязненности алматы выходит на первое место среди казахстанских городов.после обстоятельного изучения всей территории казахстана по 32 параметрам, среди которых: социально- показатели, климат, ландшафт, сейсмические условия, окружающая среда, инженерная и транспортная инфраструктура, строительный комплекс, трудовые ресурсы и другие, из всех вариантов наиболее предпочтительным оказался город акмола.состояние города, его территория, нахождение практически в центре казахстана и поблизости крупных хозяйственных регионов, на пересечении крупных транспортных магистралей, имеющаяся возможность увеличения численности населения до 400 тыс.чел., хорошо налаженное тепло-, водо- и энергоснабжение, развитая транспортная инфраструктура, нормальная экологическая обстановка определили этот выбор.