1-тапсырма.Мәтіннің бөліктерін тыңдап, әр бөлігіндегі берілген тапсырмаларды анықтаңыз. 1 мәтін:2 деректі және 2 дерексіз зат есімдерді тауып жаз.
Біз жылда «Отбасы күнін» шағын мейрам ретінде атап өтеміз. «Отбасы күні» қыргүйек айының екінші жексенбісінде болады. Бұл күні отбасы мүшелері, ағайын-туыс үйге жиналады. Біз бір-бірімізге сыйлықтар береміз және бақыт тілейміз. Осылайша, бір-бірімізге қуаныш сыйлаймыз. Әкем анам мен әжеме гүлшоқтарын береді. Анам мерекелік дастарқан жаяды. Мен суретке түсіремін. Отбасылық мереке қызықты өтеді. Әкем – отбасының тірегі, анам – отбасының берекесі. Ағайын-туыстарымыз – біздің жақын адамдарымыз.

2 мәтін:Мәтіннен сын есімдерді ажыратып жаз.
Менің атым – Әнел. Мен алтыншы сыныпта оқимын. Біздің отбасымызда үш адам бар: әкем, анам және мен. Біздің отбасылық дәстүріміз бар. Әкемнің мамандығы – заңгер. Ол кісі – өте білімді, дарынды, жауапкершілігі жоғары адам. Ол маған қатал талап қояды. Анам емханада дәрігер болып жұмыс істейді. Ол – ақылды, мейірімді жан. Әкем де, анам да мені қолдайды, түсінеді. Ата-анам мені жақсы көреді, еркелетеді, білмегенімді үйретеді. «Өзімшіл болма!» - деп ескертеді.

3 мәтін:Мәтіннен сан есімдерді ажыратып жаз.
Мұхтар Әуезов 1897 жылы қыркүйектің қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы Бөрілі ауылында туған. Әкесі – Омархан мен атасы - Әуез – сауатты кісілер. Мұхтардың атасы Абайдың ауылымен сыйлас болған. Үнемі хабарласып, араласып отырған. Мұхтар 6 жасынан Абайдың өлеңдерін жаттап өскен.Жазушының Абай туралы ең үлкен еңбегі – «Абай жолы» атты 4 томдық роман-эпопея. Романның 1-томы Абайдың балалық шағынан басталады. Жазушы бала Абайдың отбасы, өнеге алған ортасы, шәкірттері жайлы жазды. Ал романның 4-томы Абайдың қайтыс болуымен аяқталады.

Журналы «Айгөлек» - ересектер үшін ең ауыр жарияланымдар бәсекелесе алатын айналымға тұрғысынан абсолюттік рекорд: 50-ден астам мың дана жарық өндірісінің айлық негізі! Қазақ поэзиясы, ертегілер, мақал, мәтелдер, тарихы бойынша материалдар мен адамдар, әліпбиін, ойындар, жұмбақтар, жұмбақтар дәстүрі: Онда сіз оқу материалдарды таба алады. Бұл түсті, жарқын, қызықты журналы Қазақстандағы үлкен сұранысқа ие. Ол халық даналығы туралы ақпараттық материалдар құрамында түрлі және осы журналдың екендігін барлық шағын ғана бөлігі болып табылады.

Бесеудің хаты — қазақ зиялыларының БК(б)П Қазақ өлкелік комитетінің бірінші хатшысы Ф.И. Голощекинге жолдаған хаты (1932 ж. 4 шілде). Бастапқыда И.В. Сталинге арналып жазылған.

Атақты "Бесеудің хаты" туралы осы күні көзі қарақты оқырманның бәрі біледі. Олар туған елінің қиын жағдайын ойлап өз бастарын қатерге тігіп, шыбын жандарын шүберекке түйіп шыққандар еді ғой. Олардың жарқын есімдерін жер бетінен жоғалып кетпесе қазақ ұмытар ма?

Бесеудің хаты республикадағы мал шаруашылығының күйрегендігі салдарынан елді алапат ашаршылық жайлағандығын айтып сақтандырған алғашқы дабылдардың бірі болды. Хатта қазақ ауылындағы социологиялық қайта құрулар бүкіл халықтық қасіретке айналып, барлық әлеуметтік топтарды — байларды, орташаларды, кедейлерді қамтығаны, күштеп ұжымдастыру мен отырықшыландыру, алым-салық жинаудағы қиянаттар жұрттың жаппай аштық пен індетке, ауа көшуіне әкеліп соққандығы шыншылдықпен баяндалды. БК(б)П Қазақ өлке комитетінің ауыл шаруашылығын басқару жөнінде жүргізген қатыгез саясаты сынға алынды. Бірақ құжатта жергілікті жерлерде жіберілген “асыра сілтеушіліктерге” солшыл коммунистер айыпты деп көрсетілді. Елді ауыр жағдайдан құтқарудың жолдары ұсынылды.

Хаттың авторлары:

жазушы Ғабит Мүсірепов (1902—1985),

Қазақ мемлекеттік ба меңгерушісі Мансұр Ғатаулин,

Алматы Комвузының басшы қызметкерлері Емберген Алтынбеков,

Алматы Комвуз проректорының орынбасары Мұташ Дәулетқалиев,

Қазақ АКСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының сектор бастығы Қадыр Қуанышев қуғынға ұшыратылды. Хаттың жазылуына Халком Кеңесінің төрағасы Ораз Исаев түрткі болған. Бесеудің хаты қазақ зиялыларының тоталитарлық тәртіпке наразылығының бір көрінісі болып табылады.

Дегенмен, жазуша Ғабит Мүсірепов және Мұташ Дәулетқалиев жайлы бірер деректер болмаса, қалған кісілер туралы деректер тапшы. Мұташ Дәлетқалиев Батыс Қазақстан облысындағы Орда өңірінде өмірге келген, 1930 жылы Мәс-кеудің Плеханов атындағы Халық шаруашылығы институтын бітірген, содан елге келіп түрлі салада басшы қызметтер атқарған. Ал "Бесеудің хаты" жазылған 1932 жылғы 4 шілдеде ол КомВУЗ-дың (кейіннен жоғары партия мектебі болған) ректоры қызметінде болған екен.