Менің көшпелі бабаларымнан қалған мұра тақырыбында эссе.

В наше время на телевидении достаточно много различных телепередач и шоу. Их разнообразие удовлетворит даже самых привередливых телезрителей. Радует то, что все большую популярность завоевывают образовательно-развлекательные проекты, заменяя собой сериалы и криминально-правовые передачи. Одним из таких образовательных проектов является тележурнал «Галилео» — моя любимая телепередача.

Она названа в честь известного ученого Галилео Галилея, который очень любил проводить интересные опыты для объяснения непонятных явлений. Впервые передача вышла на экраны в 2007 году. Изначально ее длительность была около получаса. Однако с 2009 года после реконструкции студии и декораций она увеличилась вдвое. Ведущий «Галилео» — Александр Пушной. Мне кажется, что никто лучшего его не смог бы вести этот проект. Этот человек с несколькими высшими образованиями может доказать зрителям «Галилео», что наука, учеба и образование – это не так занудно и скучно, как многие привыкли думать.

Посещая различные производства и лаборатории, создатели «Галилео» не вникают в суть проблемы, а просто немного раскрывают тайны обычных на первый взгляд профессий и вещей.

Каждый выпуск программы это:
— несколько научно-популярных сюжетов из различных областей науки.
— доступные и ясные ответы на «детские» вопросы: «Как зубную пасту делают разноцветной, и почему ее нельзя есть?», » Почему трава зеленая, а небо голубое?», «Почему сахар сладкий, а не соленый?», «Как делают сыр?», «Из чего делают крабовые палочки?», «Как делают конфеты?»,»Почему птицы летают, а люди — нет?»,»Почему в микроволновую печь нельзя класть столовые приборы?» и так далее.
— различные эксперименты, которые прямо в студии проводит ведущий.

Сюжеты для этой телепередачи снимаются в России, в Европе, в Японии, в Америке, в Африке, в Антарктиде и еще во многих странах по всему миру.

Задача этого проекта – преподнести зрителю кучу научной информации в удивительной форме, которая позволит эту информацию легко усвоить и не заставит заснуть с первых минут эфира.
Просматривая эту передачу вместе с детьми, взрослые, наконец-то, смогут не только доступно ответить на бесконечные детские «почему?», но и существенно расширить свой кругозор и узнать много интересного и до сих пор неизвестного.

Очень обстоятельно, интересно и подробно, но совсем не скучно, без особого употребления научных терминов, понятным для основной аудитории языком и доступными примерами авторы «Галилео» стараются рассказать и показать, как устроен окружающий мир. Причем не в общих чертах, а на примере совершенно конкретных явлений и вещей, встречающихся в повседневной жизни. Потому что совершенно неожиданные вопросы могут вызывать самые привычные предметы.

Девиз «Галилео», который звучит в конце каждого эфира: «Этот мир интереснее, чем вам кажется!».Я очень хочу,чтобы моя семья и все мои друзья смотрели эту передачу и узнавали много нового о мире,в котором мы живем,о вещах, которые нас окружают.

Қарағай, самырсын, балқарағай, арша

Қарағай – қарағай тұқымдасына жататын, мәңгі жасыл, қылқан жапырақты ағаш кейде бұта. Еліміздің таулы аймақтарында бірнеше түрі кездесетін қылқанжапырақтыты мәңгіжасыл өсімдік. 500-600 жылға дейін өмір сүреді. Ең биік түрлері 50-60 метрге жетеді. Шыршаныкіндей емес қарағайдың қылқаны ұзын, жуандау. Қылқанының түсі түріне қарай сары, көкшілдеу, жасыл және қою жасыл болады. Қарағай сондай-ақ тез өсетін қылқанжапырақтылардың бірі. Жер шарында жүзден аса түрі болса, оның жиырма шақты түрі көгалдандыруда қолданылады. Олардың ішінде бұтағы тік өсетін және жайыла өсетін түрлері де бар. Өсе келе жан-жағына 6-7 метрге дейін жайылатындықтан, бір-бірінен немесе өзге ағаштардан арақашықтығы кем дегенде 5-6 м болуы керек.

Маңызы: Қарағайдың ағашы мықтылығымен және қаттылығымен ерекшеленеді. Оны кеме құрылысында, авиацияда, теміржолда және құрылыста кеңінен қолданады. Қарағайдың діңінде шайыр көп мөлшерде болады.Одан скипидар мен канифоль алынады. Канифольді сүргіт және лак дайындауда қолданады.

Қарағайдың бүршіктері, эфир майы және шайыры бронхит, өкпе ауруларына қарсы пайдаланылады. Қылқанын С дәрумені жетіспегенде және алдын-алу үшін қолданады. Қарағайдың қара майын тері ауруларына жақпа май ретінде пайдаланады.

Қарағайдан жоғары сапалы ағаш сүрегі, қарамай, шайыр алуға болады. Қарағай – дәрілік ағаш, одан терпентин майы, скипидар, сірке суы; жас қылқанынан С витамині (концентрат), эфир майы алынады. Сондай-ақ құм тоқтатуда, әсемдік ретінде (елді мекенді көгалдандыруда) маңызы зор.

Самырсын — қарағай тұқымдасына жататын көп жылдық мәңгі жасыл ағаш. Қазіргі кезде 40-тан астам түрі белгілі, негізінен Солтүстік жарты шарда өседі, ішінара тропиктік белдемдерде (Мексика, Гватемала) кездесетін түрлері де бар. Қазақстанда Алтай, Тарбағатай, Жетісу (Жоңғар) мен Талас Алатауында, Батыс Тянь-Шаньда теңіздеңгейінен 2000 м-ге дейінгі биіктік белдеулерде өсетін 2 түрі: Сібір Самырсыны  және Ақ қарағай бар. Олардың биікт. 35 м-ге, діңінің жуанд. 55 см-ге дейін жетеді. Қылқан жапырақтары таспа пішіндес, ұзындығы 4 см-дей.

Маңызы: Самырсынның діңі жұмсақ, жеңіл, ол целлюлоза өндірісінде, құрылыста қолданылады. Тұқымының құрамында лак, бояу өндіру үшін қолданылатын май болады. Қабығынан шайыр алынады, сағызы желім ретінде, қылқаны медицинада майқарағай майын алу үшін пайдаланылады. Самырсындар — аязға төзімді ағаштар, бірақ мәдени түрде өсіру үшін ылғалды және салқын климат керек.

Балқарағай - қарағай тұқымдасына жататын қылқан жапырақты биік ағаш. Қазақстанда Алтайда, Тарбағатай және Сауыр тауларында өсетін бір ғана түрі — Сібір Балқарағайы бар. Оның биіктігі 30 м-дей, діңінің диаметрі 175 см-ге жетеді. Жел арқылы тозаңданады. Мамыр-маусым айларында гүлдейді. Тамыз-қыркүйекте жемісі бүрімен қатар піседі.

Маңызы: Оның сүрегінен қағаз және спирт, қабығынан илік зат, бояу, ал қылқанынан бағалы эфир майы алынады.Ағашы шірімейтін мықты болғандықтан құрылыста, химиялық өндірістерде кеңінен қолданылады. Кәрі балқарағайдың діңінен шайырды көруге болады. Оны кір жуғанда сабын ретінде қолданған. Ежелгі рим мен араб медицинасында таптырмас дәрі ретінде пайдаланған. Шайыр-сағызы ауыз қуысын, тісті тазартып, қызыл иекті нығайтады. Ағаштың қабығы да бағалы шикізат. Одан тері илегіш, эфир майын және тоқыма бояуларын алған.

Арша - кипарис тұқымдасына жататын мәңгі жасыл қылқан жапырақты бұталардың немесе ағаштардың тұқымдас тармағы.

Тұқымдас тармағының уәкілдері Солтүстік жарты шарда Арктикадан субтропиктік таулы аймақтарға дейін кең таралған. Тау беткейінде де құмды жерлерде де жақсы өседі.

Маңызы: Халық емінде арша жемісі ежелден-ақ несеп айдайтын және қуықтың қабынуын басатын дәрі ретінде қолданылып келеді. Бойында зиянды бактериаларды жойғыш және емдік қасиеті бар. Өкпе, тері және астма ауруларын емдеген. Ежелгі Рим мен Грекияда жылан шаққан кезде пайдаланған. Аршаның тік өсетін түрлерінен қарындаш жасайды. Діңінің қабығын ыдыс жасауда, басқа да өндірісте шикізат есебінде және құрылыс материалы ретінде кеңінен қолданады. Музыкалық аспаптар жасауға пайдаланады. Аршамен тіс тазалау пайдалы.

Көгалдандыруда аршаның тек шет елден әкелініп, жерсіндірілген түрлері ғана қолданылады. Қылқандарының түсі, түріне қарай: сары, ашық жасыл, қою жасыл, көк, көкшіл болып келеді. Сабақ бойына тығыз орналасқан қылқандары әдемі хош иіс шығарады.

Мал дәрігерлігі практикасында арша жемісі несеп айдайтын, асқазан – ішек жұмысын жақсартатын және өңеш бездерінің қызметін арттыратын дәрі ретінде қолданылады. Арша жемісі малдың асқазанына түскеннен кейін оның құрамындағы эфир майлары асқазан – ішектің кілегейлі қабығын тітіркендіріп, олардың жиырылып – созылуын үдетеді, ішектегі зиянды газдардың тез шығуына ықпал етеді. Организмнен эфир майлары бүйрек және өңеш бездері арқылы шығады. Осы эфирмайлары бүйрек пен өңеш бездерінен қатты әсер етіп, олардың жұмысын жақсартады. Халық емінде арша жемісі ежелден – ақ несеп айдайтын және қуықтың қабынуын басатын дәрі ретінде қолданылып келген.