Орта жүздің Арын айтасыптың сабақты руынан шыккан билер әулетение кесі қуанбат О келетіну та замінын атынан аткан алыска кетин атамдардын бири болған патша өкіметі хіх ғасырдың ортасындағы бір сайлауда оны каркаратын ауданының идсүттандығына бекіткен летен глан сурута жуан Арғын тайпасынан қаракесек руының шешендікпен, тапкырлык, ал екису ниетин атка ныккан шаарлардын кызы Абай» деп жас Ибраһимді анасы Ұлтжан еркелетин атаан Содан бері тау есіммен Абай тарихқа енгі Осындай текті орттан шыккан Кунанбай мен Ұлжаннан туған төрт мың бірі Абай жас тайынан ак средсше қабілетімен, ақылдылыгымен көзге түседі. Балаға сыншы әкесі мен даатарынан катты уміт етеді. ( кесі оның зектілігін байқағаннан кейін, така и на соң Семейдегі Ахлет Риза медресесіне береді. Медреседе төрт жыл оқығаннан кейін, оду лан шығарып алып, қасында ұстап, ел баскару ісіне баули бастайды. Әкесінін оңірегінде ел жақсыларымен араласып, өз халқының рухани мәдениет жүйелерімен жете танысады. Өзі билер үшісінде шешен сөйлеуге тәселеді. Ұтымды сезімен, әділ били мені, енге ауылы, аты шығады. Көп ұзамай, жетпісінші жылдардың бас кезінде Коныр Көкше дейін елге болыс болады. Билікке араласып, біраз тәжірибе жинақтағаннан кейін ол халык тұрмысындағы келеңкеш жақтарға сәуле түсіруге күш сатып бағады. Бірақ онысынан пәлендей көңіл тоятындай нәтиже шығара алмайды. Сондықтан жаткына пайдалы деп тапқан істерін көркем сөзбен, әсіресе, өлеңмен насихаттамак болады. Абай бір жағынан шығыс классиктері Низами, Сағди. Кожа Хафиз, Науаи, Фили. Жами тағы басқаларды оқыса, екінші жағынан А. С. Пушкин, А.И. Герцен, М.Е. Салтыков-Щедрин. Н.А. Некрасов, М.Ю., Л.Н. Толстой, И.А. Крылов, Ф.М. Достоевский, И.С. Тургенев, Н. Чернышевский мұраларын оқып, терең таныс болған. Батыс әдебиетінен Гете. Джордж Байрон сияқты ақындарды окып. Дрепер. Спиноза. Спенсер. Льюис, Дарвин сынды ғалымдардың еңбектерін зерттейді. 1) Мәтіннен синонимдерді табыңыз: отбасынан- бала кезінен- кісілердің- танылатын тағайындаған- тына- атымен- шешен сөйлеуге үйренеді-

Биылғы жылғы қызық оқиғалар

Биыл жазғы демалыс басталысымен мен ауылға кеткен болатынмын. Ондағы достарыммен талай қызықты бастан кештік. Солардың біреуін айта кетейін.

Күндердің бірінде біздің үйдің қой кезегі келіп, мені атам мен әжем қой бағуға жібереді. Мен жаныма досымды ертіп, біріміз атқа мініп, біріміз есекке мініп, бір отар қойды айдап кеттік. Жарты күн өтіп, түскі тамақты ішіп алған соң, досымның ұйқысы келіп, маған «кезектесіп ұйықтайық» деп, өзі жатып қалды. Мен біраз табиғатты тамашалап, қойларды бақылап отырғанымда қалай ұйықтап кеткенімді де білмеймін. Бір кезде оянсам, отар қойымыздың біреуі де жоқ. Досымды оятып, екеуміз не істерімізді білмей, әбден састық. Амал жоқ, ауылға қайта келуге тура келді. Не деп айтарымызды да білмейміз. Бір ауылдың қойы із түзсіз жоқ. «Енді қайттік?» деп еңсеміз түсіп келе жатқанда көрші үйдің қорасының алдында тұрған қойды көрдік. Не қуанарымызды, не жыларымызды білмей, қораға жақындап келсек, әлгі үйдің қойлары түгел орнында. Досым екеуміз аң - таңбыз. Бұл сонда қалай болғаны? Қойлардың өздері қайтып кетуі мүмкін емес. Сөйтсек, ауылда қалған достарымыз келісіп, осылай әзілдеспек болған екен! Мұны естігенде, әрине, алдымен достарымызға біраз ренжідік. Бірақ уақыт өте келе, бұл әзіл есте қаларлықтай оқиға болды.  

Наурыз - барша мұсылман әлемі тойлайтын ұлы мереке, Ұлыстың ұлы күні, жыл басы. Бұл күні күн мен түн теңеледі, Самаркандтың көк тасы жібиді. Осы күннен бастап күн жылына бастайды және күн ұзарып, ал түн болса, керісінше қысқара бастайды.

Ертеректе бұл мерекені бүкіл ауыл болып дайындалып, үлкен той қылып тойлайтын болған. Қазірдің өзінде Наурыз мейрамының орны ерекше. Бұл күні қаланың бас көшелеріне қазақ халқының дәстүрлі киіз үйлері тігіледі. Алаңда барша халық жиналып, Наурыз жайлы қойылымды тамашалайды.

Ұлттық тағам ет асылып, бауырсақ пен шелпек пісіріледі. Бірақ бұл күні ең басты тағам Наурыз көже болып саналады. Ол - жеті түрлі тағамнан дайындалатын көже. Киіз үйге келуші әрбір қонақ әдетте Наурыз көжеден ауыз тиеді.

Мерекелік дастарқанға түрлі ұлттық тағамдар қоюға болады. Мысалы, сүт тағамдарынан қымыз, қымыран, байқаймақ, шыртылдақ, кілегей, қаймақ, құрт, сүзбе, уыз, ірімшік, іркіт т.б. сияқты тағамдар дастарқанға қойылады.

Сонымен қатар ұннан әзірленетін ұлттық тағамдар шелпек пен бауырсақ пісіріп, таба нан, салма, қаттама әзірлеуге болады.

Ал дәнді дақылдардан талқан, жент, тары, бидай көже, майсөк, бөкпе болса, дастарқанға қоюға болады.