3. Құлдардың оңтүстіктің құлиеленушілік штаттарынан солтүстікке жөнелту әрекетімен «Жерасты теміржолы» атты жасырын ұйым құрылды. 1830-1861 жылдар осы жолмен Солтүстікке 60 мыңнан астам құл жөнелтіп, оларға еркіндік беру мүмкіндігі туды. Бірақ құлдардың көтерілісі тек құлиеленушілердің әрекетімен ғана аяқталған жоқ. Елде құлдықты жоюға байланысты жалпы ұлттық қозғалыс – аболиционизм басталды, бұл солтүстікамерикалықтардың күштерін біріктірді.
Объяснение:
4. XIX ғасырдың ортасында АҚШ-тағы саяси күрестегі аса шиеленісті мәселе құлдық мәселесі болды. Құлдар қатаң эксплуатацияға ұшырады. Сол себепті, солтүстік штаттарға қарай қашып, құлиеленушілерге қарсы қарулы көтерілістер жасалды.
III мыңжылдықтағы Қытайдың ежелгі тұрғындары Хуанхэ өзенінің орта және төменгі ағысында тұстарын, Бохай шығанағының жанындағы жазықтықты, және Қытайдың басқа аумақтарының кең жазықтарын мекендеген. Бұл аумақтарда өмір сүрген тайпалар түрліше аталған: солтүстікте — «ли», шығыста — «и», батыста — «цзян» немесе «жун», оңтүстікте — «мань». Ежелгі халықтар тайпаларға біріккен рулық қауымдармен өмір сүрген және ортақ шаруашылықты жүргізген.
III мыңжылдықтың соңында өндірістік күштердің одан әрі дамуы, жеке меншіктің пайда болуы және қоғамның таптарға бөлінуі рулық құрылымның ыдырауына және оның орнына мемлекеттің пайда болуына алып келді. Шамамен б.э.д. 1600 ж. шығыс «и» тайпалары Солтүстік Қытайдың үлкен аумағын жаулап алып, өз қарсыластарын жеңді де, Шан (инь) мемлекетін кұрды.
