«Царь Са» А. Дузелханов 1. Сактар мемлекетiнде жауынгерлердiң әсiресе колбасшылар мен

жоғары болды. Одакты сак кесемдерiнiн кеңесi сайлаган патшалар биледi. Тайландерн

тайпа мушелер сайлады. Сак корамы ушке бендәскерлер, абыздар, ру мушелер (шпер

малшылар, коленершiлер және т.б.). Патша мен аскер көсемдерiн ген кана әскер тобынан

сайлады. Адамзат дамуынын бул кезенiн «Әскери демократия деп атайды. Санау

кару-жарағы мен сауыт-сайманы тугел болған. Еуропада мунда

пайда болды. 2. Геродот: <<Біз бiлетiн халыктардын барлығынан да халы разылык етпесе, олардың еліне басып кiрген ешбiр жау сактарды жаулап ала алмайд Олардан кашып та кутыла алмайды. Өйткен скифтердiн каласы, намалы ездерiмен ала журед, барлығы аттылы, садак аткыштар; олар Ешла болмағанда кайтедil Скифтер өздерiн де, аттарын да сауытпен коркаган, - деп а

80

4-такырып

Tycin aap Manute cyperrepre kar perten

Асқа бармайды,Аспаздан қалмайды. (Отгадка:Кепсер)
                            Басы ұяда,Қүйрығы қияда. (Отгадка:Шөміш)                                                                                                                                                                                                                       Сүбелі, бүйірі бар, қабырға жоқ,Жүреді екі қолымен омыртқа жоқ,Ал өзі өмір бойы жер баспайды,Бақай, тірсек, тілерсек, тобық та жоқ.  (Отгадка:Оқтау)                                                                                                                                                                                Өзі -жаңа,Өзі -тесік.     (Отгадка:Елеуіш)                                                                                                                                                                                                                            Үйге біткен бәйтерек,Жапырағы жыртық терек.Жапырағы жыртық болса да,Бәйбішеге сол керек. (Отгадка:Eлгезер)

Чока́н Чинги́сович Валиха́нов (каз. Шоқан Шыңғысұлы Уәлихан, настоящее имя — Мухамме́д-Хана́фия (каз. Мұхаммедқанафия); ноябрь 1835, орда-зимовка Кунтимес[2] (Кусмурын)[3][4], Аманкарагайский внешний округ, Казахстан (ныне аул Кунтимес, Сарыкольский район, Костанайская область, Казахстан) — 10 апреля 1865, урочище Кочен-Тоган, Кербулакский район, Алматинская область, Казахстан) — первый казахский учёный, историк, этнограф, фольклорист, путешественник и Служил в Военно-учёном комитете Генерального штаба Военного министерства, Азиатском департаменте Министерства иностранных дел Российской империи[6][7][8].