3. Өлеңді толығымен түсініп, төменде берілген үлгі бойынша сатылай кешенді талдау жасайық. • Авторы. Автор (лат. autor - жаратушы, негізін қалаушы) туынды жа- саушы, шығармашылық тұлға. • Тақырыбы. Тақырып әдеби шығармада сөз болатын басты мәселе, шығарма мазмұнының негізгі арқауы. • Шумақ. Шумақ - өлең-жырларда, дастан-поэмаларда өлең тармақтарының (жолдарының) белгілі ретпен топтасуы. • Буын. Буын саны сөздің құрамындағы дауысты дыбыстардың санына бай- ланысты. Ең жиі қолданылатындар: жеті-сегіз буынды, он бір буынды. • Ұйқас. Ұйқас - өлең-жырларда тармақтың соңындағы бірнеше буынның келесі тармақтағы сәйкес буындармен үйлесуі. • Әдеби-теориялық ұғымдар. Троп түрлері, көркемдегіш құралдар: теңеу, метафора, метонимия, эпитет, шендестіру, қайталау, риторикалық сұрау және т.б.

1. Түйе жұктен қашып құтылмас, ат арбадан қашып құтылмас. 
Верблюду не убежать от вьюка, коню – от телеги. 

2. Ажалды киік ашыққа қашады. 
Обреченная дикая коза по открытому полю бежит. 

3. Ажалды қарға бүркітпен ойнар. 
Обреченная на смерть ворона с беркутом играет6. 
Түйенің үлкені көпірде таяқ жейді. 
Все шишки на мосту достаются самому большому врблюду. 

7. Соңғы түйенің жүгі ауыр. 
У последнего вреблюда груз тяжелый. 

8. Кедей болар жігітке ажалды мал тап болар. 
Обреченному бедствовать жигиту, обреченная на смерть скотина достается. 

9. Жүгірген жетпес, бұйырған кетпес. 
Что не догнать, бегом не догонишь. 

10. Ажалды киіктің аяғы тыныш жатпайды. 
У ищущей смерти косули ноги не знают покоя. 

11. Ажалды ташқанға аш мысық тап болар. 
Обреченной мышке голодная кошка встречается

Фильмге өткен ғасырдың елуінші жылдарындағы қазақ ауылының өмірі арқау болған. Басты кейіпкері Қожа ақылды, сонымен бірге бұзық, әкесіз өскен бала. Фильм барысында ол көп нәрсеге ұрынады. Ғашық та болады, төбелеседі де, бұзықтық та жасайды, сабақтан да қуылады, жиналыста тәртібі де қаралады, мектептен қуылуға шақ қалады. Ол тәртіпсіздіктерге кейде саналы түрде, кейде білместікпен барады. Дегенмен ол оншалық ессіз бала емес. Сондықтан болар, осы күнге дейін жұртшылықтың сүйікті кейіпкері саналады.

Фильмде қазақы ауылдағы аналық, әжелік мейірімді, пионерлер өмірін, сол заманғы қоғамдық тәртіпті сезіне аласыз.