Қазақстан қорықтары «Қорық» сөзі – өте көне ұғым. Ол Киев Русінің тұсында аң аулауға қатаң тыйым салынған жерлерді белгілеу үшін қолданылған. Қорық – үкіметтің қорғауында болатын табиғи кешен, жер не су кеңістігі. Ол - сирек кездесетін тіршілік иелерін сол қалпында сақтауға арналған, ерекше қорғалатын табиғи аумақ . Қорықтың негізгі міндеті – қорғауға алынған ағзалардың гендік қорын сақтау және қалпына келтіру. Қорық аумағын шаруашылық мақсат үшін пайдалануға болмайды. Қорық - қорғалатын аумақ қана емес, сонымен қатар, табиғатты қорғау жөніндегі мемлекеттік ғылыми мекеме. Мұнда саны сиреп бара жатқан жануарлар мен азайып кеткен өсімдік түрлерін қалпына келтіру мәселесі терең зерттеледі. Қорықтағы табиғи ресурстарды сақтаудың жолдары белгіленеді.

Қазақстан қорықтар саны жөнінен ТМД-ға кіретін республикалар арасында 16-орын алады. Қазіргі кезде нақты 10 қорық жұмыс істейді. Бұлар, әрине, Қазақстан табиғаты үшін жеткіліксіз. Сондықтан болашақта ғалымдардың, табиғатты қорғау қоғамы өкілдерінің ұсынуымен тағы 15 қорық ұйымдастырылмақшы.

2. Мәтіннен деректі және дерексіз зат есімдерді тауып жаз.

Деректі зат есімдер Дерексіз зат есімдер

Адам үшін әлемдегі ең маңызды нәрсе ол - отбасы. Менің отбасым менің барым. Отбасым мен үшін өте қымбат. Әркімнің өз отбасысы болады. Отан отбасынан басталды десек қателеспейміз. Менің отбасымда әрдайым бір - бірімізді қолдап, жебеп жүреміз. Мен кешкі отбасылық отырысты асыға күтемін. Отбасымды әкем басқарады, жұмыс істеп бізді бағады. Анам тамақ әзірлеп, ыдыс жуады, кір жуады, біздің көңілімізді көтеруге барынша тырысады. Іні - қарындастарым (сіңілдерім) таңнан- кешке ойнайды. Ал мен анама көмектесемін, әкемді жұмыстан келгенде қарсы аламын. Мен осындай үлгі тұтарлық отбасыда дүнеге келгеніме қуаныштымын. Отбасым аман болсын.

Қысқарған шартты белгіні табыңыз.

А. педкеңес

В. БҰҰ

С. ҚазПИ

D. т.б.

БҰҰ - Біріккен ұлттар ұйымы.

Өлеңді орысша жазғанмен, поэзиясының өн бойынан қазақ иісі аңқып, қазақ тарихы танылып тұратын ақын:

а) Т.Молдағалиев

в) О.Сүлейменов

с) О.Бөкей

д) І.Жансүгіров

«Қазақ өмірінің энциклопедиясы» деп бағаланған (Қ.Сәтбаев), әлемдік сөз өнерінен орын алған ұлы шығарма

а)«Еңлік-Кебек»

в)«Батыр Баян»

с)«Абай жолы»

д)«Бақытсыз Жамал»

Жауабы: а)«Еңлік-Кебек» болады. Себебі қалған шығармалар Қ.Сәтбаевқа тиісілі емес.

Батыр баян - Мағжан Жұмабаев.

Абай жолы - Мұхтар Әуезов.

Бақытымыз Жамал - Міржақып Дулатов.