Эргономика (гр. ergon – жұмыс + nomos – заң) – еңбек құралдары мен үдерістерін оңтайландыру арқылы еңбекке қолайлы жағдай жасау мақсатымен адамды (адамдар тобын) және оның қазіргі заманғы өндірістің еңбек үдерістеріне қатысуын зерделейтін ғылыми пән. “Адам – машина (техника‚ бұйым)”‚ “адам – орта” жүйелеріндегі байланыстарды оңтайлы шешу стратегиясын айқындайды.[1] Адам‚ машина және орта күрделі бүтін ретінде қаралуға тиіс екенін‚ мұнда адам жетекші рөл атқаратынын мойындайды. “Адам – машина – орта” кешенін ұтымды жоспарлап‚ енгізу үшін адам мен машинаның үйлесімділігін ескеретін эргономик. талаптарды қамтамасыз ету керек‚ олар: биофизикалық үйлесімділік – машина‚ басқару органдары және адам (оператор) талап етілетін күш-жігер‚ қуат‚ басқару әрекеттерінің жылдамдығы‚ дәлдігі‚ қарқыны тұрғысынан бір-біріне сай келуге тиіс; антрометрикалық үйлесімділік – адамның антропол. (бойы‚ жасы‚ салмағы‚ т.б.) және физиол. ерекшеліктерін ескере отырып, ұтымды ұйымдастырылған жұмыс орнын жасау; техникалық-эстетикалық үйлесімділік – машинаның тартымдылығын қамтамасыз ету. Эргономикалық талаптар адам мен техника арасындағы атқарымдарды бөлу мен келісуге‚ әрекет үдерістеріне (еңбектің сапасына‚ қауырттығына‚ т.б.)‚ әрекет құралдарына (жұмыс орнының жабдығына‚ басқару органдарына‚ т.б.)‚ әрекет жағдайына (микроахуалға‚ шуылға‚ дірілге‚ т.б.) жатады. Олар техниканы жасап‚ өндіріске енгізудің барлық сатыларында ескерілуге тиіс. Белгіленген талаптарға сай келетін эргономик. көрсеткіштер бұйымның жекелеген түрлерін пайдаланудың қолайлылығы мен қауіпсіздігін сипаттауға мүмкіндік береді‚ еңбектің мазмұнын байытып‚ тартымдылығын жақсартуға‚ өнімділігін арттыруға‚ адамның күш-қуатын‚ денсаулығын жұмыс істеу қабілетін сақтауға септігін тигізеді.[2][3][4]
Дереккөздер
Қаржы-экономика сөздігі. - Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, "Зияткер" ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том
О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік/ профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.
Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет.
Бұл мақалада еш сурет жоқ.
Мақаланы жетілдіру үшін қажетті суретті енгізіп көмек беріңіз. Суретті қосқаннан кейін бұл үлгіні мақаладан аластаңыз.
Суретті мыннан табуға болады:
Объяснение:
«Автобус» сөзінің фонетикалық талдауы.
Автобус: 3 буын – ав - тұйық, то – ашық, бус – бітеу.
А - дауысты, жуан, ашық, езулік;
В – дауыссыз, ұяң;
Т - дауыссыз, қатаң;
О - дауысты, жуан, ашық, еріндік;
Б – дауыссыз, ұяң;
У дауысты, жуан, қысаң, еріндік;
С - дауыссыз, қатаң.
Сөзде 7 әріп, 7 дыбыс бар.
«Велосипед» сөзінің фонетикалық талдауы.
Велосипед: 4 буын: ве – ашық, ло – ашық, си – ашық, пед – бітеу.
В – дауыссыз, ұяң;
Е – дауысты, жіңішке, ашық, езулік;
Л - дауыссыз, үнді;
О - дауысты, жуан, ашық, еріндік;
С - дауыссыз, қатаң;
И – дауысты, жіңішке, қысаң, езулік;
П - дауыссыз, қатаң;
Е – дауысты, жіңішке, ашық, езулік;
Д - дауыссыз, ұяң.
Сөзде 9 әріп, 9 дыбыс бар.
«Автомобиль» сөзінің фонетикалық талдауы.
Автомобиль: 4 буын: ав – тұйық, то – ашық, мо – ашық, биль – бітеу.
А - дауысты, жуан, ашық, езулік;
В – дауыссыз, ұяң;
Т - дауыссыз, қатаң;
О - дауысты, жуан, ашық, еріндік;
М - дауыссыз, үнді;
О - дауысты, жуан, ашық, еріндік;
Б – дауыссыз, ұяң;
И – дауысты, жіңішке, қысаң, езулік;
Л - дауыссыз, үнді;
Ь – дыбыссыз.
Сөзде 10 әріп, 9 дыбыс бар.
«Трамвай» сөзінің фонетикалық талдауы.
Трамвай: 2 буын: трам – бітеу, вай – бітеу.
Т - дауыссыз, қатаң;
Р – дауыссыз, үнді;
А - дауысты, жуан, ашық, езулік;
М - дауыссыз, үнді;
В – дауыссыз, ұяң;
А - дауысты, жуан, ашық, езулік;
Й – дауыссыз, үнді.
Сөзде 7 әріп, 7 дыбыс бар.
