5. Берілген сөйлемдерден жана колданыстагы сөздерді тауып, жарыс палы колданысы мен тiлдiк нормага кабылданган нускасын кестеге жазыңдар. Кабылданған баламасы

Жарыспалы колданыс

Сез

1. Қаладағы бiрқатар iрi мекемелер Алматы қалалык «Ка зак тiлi, когамына демеуші болуға ынта бiлдiредi. 2. Тарихи дерекнама көзіне сүйенер болсак, ХХ ғасырдың өзінде Түр кістан шаһарында медресе жұмыс істегені мағлум. 3. Таяуда «Жулдыз» журналының дөңгелек үстелі Жамбыл облысынын Талас ауданында өткізілді. 4. Баскалардын колына түспейтін тапшы затты қалайда табуға тырысады. 5. Менің байкауымша, олар делдалдық қызмет көрсетеді. 6. Орта бойлы, кара торы кыз дәрісханадан көнілді шыкты. 7. Дәмкосар - тагамның дәмін кіргізу үшін пайдаланатын қоспа. 8. Түрік жігіті бізді Ата Түрік әуежайына алып келді. 9. <<ИЛ-62> самұрығы бiр те-бірте биіктей бердi. 10. Мұнда негiзгi еңбекақыға 15 пайыз қосымша беріледі. Еңбекақымен бiрге сыйақы беріліп тұрады.

Хорошо, давайте разберем все сначала.
В данном задании нам нужно тауыптау - определить нускалар жарысы (колонку с обозначением частей речи) и тилдик норманы (норму языка) для предложений, данного текста.

1. Қаладағы бiрқатар iрi мекемелер Алматы қалалык «Ка зак тiлi, когамына демеуші болуға ынта бiлдiредi.
Нускасы:
субъект - iрi мекемелер

глагол - ынта бiлдiредi

прямое дополнение - Алматы қалалык «Ка зак тiлi, когамына демеуші болуға

Тилдик нормасы: Бірәуелі мекемелер Алматы қаласында әдетте халықты қуаттағанда, тілдерге шығушылық күші пайда болады, көп жағдайды уістіге болмайды.

2. Тарихи дерекнама көзіне сүйенер болсак, ХХ ғасырдың өзінде Түр кістан шаһарында медресе жұмыс істегені мағлум.
Нускасы:
субъект - Тарихи дерекнама

глагол - жұмыс істегені

прямое дополнение - ХХ ғасырдың өзінде Түр кістан шаһары

Тилдик нормасы: Уақыттық дерекнамалар мен заманның дерекнамалары арасындағы толығырақ жетекшілетін немесе негізін беретін дерекнама.

3. Таяуда «Жулдыз» журналының дөңгелек үстелі Жамбыл облысынын Талас ауданында өткізілді.
Нускасы:
субъект - өткізілді

глагол - өткізілді

прямое дополнение - «Жулдыз» журналының дөңгелек үстелі Жамбыл облысынын Талас ауданы

Тилдик нормасы: Басымы, жаращысы және зерделерінің толығы бар, айдыны аяқтау жəне жарыстау да бір-жиі қабілетті журнал немесе газета.

4. Баскалардын колына түспейтін тапшы затты қалайда табуға тырысады.
Нускасы:
субъект - тапшы затты

глагол - тырысады

прямое дополнение - Баскалардын колына түспейтін

Тилдик нормасы: Қамиля дауру уақытында қаралды тапшы зат. Көптеген малдар тапшы түсетіні мүмкін.

5. Менің байкауымша, олар делдалдық қызмет көрсетеді.
Нускасы:
субъект - олар

глагол - көрсетеді

прямое дополнение - делдалдық қызмет

Тилдик нормасы: Делдалық ұйымдары адамдардың көмекшесі пен заңшыны көрсететін жұмысшы ұйымы.

6. Орта бойлы, кара торы кыз дәрісханадан көнілді шыкты.
Нускасы:
субъект - көнілді

глагол - шыкты

прямое дополнение - кара торы кыз дәрісхана

Тилдик нормасы: Аспанда екі дал көп жерге жалдырады. Көнілді асыл тас баспасы болатын дал, блоктары арық болады.

7. Дәмкосар - тагамның дәмін кіргізу үшін пайдаланатын қоспа.
Нускасы:
субъект - Дәмкосар

глагол - пайдаланатын

прямое дополнение - тагамның дәмін кіргізу үшін

Тилдик нормасы: Бір бұйымдай жəне жыларлылық тұз қайтаратын ұшпазы. Немесе құбылыс, алка, күшті өзгерту, су парыда.

8. Түрік жігіті бізді Ата Түрік әуежайына алып келді.
Нускасы:
субъект - Түрік жігіті

глагол - алып келді

прямое дополнение - бізді

Тилдик нормасы: Мактанадағы мачул ағаштардың бірі. Латын мен алфавиттегі бейнәлхак символ.

9. <<ИЛ-62>> самұрығы бiр те-бірте биіктей берді.
Нускасы:
субъект - <<ИЛ-62>> самұрығы

глагол - берді

прямое дополнение - бiр те-бірте биіктей

Тилдик нормасы: Тас баспасынан құралды пайдаланып, бірін тағайындау, қайтыламен өткізу үшін өту жолыны пайдалану.

10. Мұнда негiзгi еңбекақыға 15 пайыз қосымша беріледі. Еңбекақымен бiрге сыйақы беріліп тұрады.
Нускасы:
субъект - беріледі

глагол - беріледі

прямое дополнение - негiзгi еңбекақыға 15 пайыз қосымша
Тилдик нормасы: Өнеркəсіп табысмен жасауларды меңгеру, айтыстыру, ұйымдарды созылату жəне күбі мүмкіндіктерді пайдалану.

Итак, мы разобрали все предложения и выполнили задание. При необходимости, вы можете обратиться ко мне с любыми вопросами по данной теме.