1 -тапсырма Мәтіндегі есімдіктерді теріп жазып, қай сөз табының орнын басып тұрғанын анықтап,жазыңыз.

Су - тіршілік көзі
Су − тіршілік көзі. Осы мөлдір сұйықтыққа бар тіршілік тәуелді. Алайда күнделікті тұрмыстың ажырамас бөлігіне айналған судың емдік қасиеттері жайында көбі біле бермейді. Су адамның шөлін қандыру немесе тұрмыстық қажеттілігінен басқа да жайларда пайдаға асады. Назарларыңызға судың пайдасы, емдік қасиеттері жайында мәлімет ұсынамыз. Жапон ғалымы Масару Эмото бірнеше жыл бойы судың қасиетін зерттеген. Ол тазартылған суды бір ыдысқа құйып, сол судың жанына адамдар келіп «махаббат», «періште», «рақмет», «бейбітшілік» деген сияқты жақсы сөздер айтқан. Ғалым осы суды қатырып, суретке түсірген кезде кристалдары керемет әдемі, үйлесімді болып шыққанын байқаған. Ал дәл осы суға «ыза», «соғыс», «қан», «өлім» сияқты жағымсыз сөздер айтқан кезде кристалдары мүлде басқа, бей-берекет, көмескі, қара лай болып шыққанын көріпті. Жапон ғалымы су біздің барлық эмоциямызды, сезімімізді, сөзіміз бен дұғамызды, музыканы қабылдайтынын осылай дәлелдеген.
Дәрігерлердің айтуынша, сумен емделудің қарапайым әдіс-тәсілі көп. Мәселен, суды алдымен қатырып, кейін ерітіп ішуге болады. Тек үстіңгі қабатын төгіп тастау керек. Өйткені ауыр металдар судың бетіне көтеріледі. Осы суды адам күнде таңертең аш қарынға ішіп отырса, емдік қасиеті зор. Адам ағзасы бірден жұмысқа кіріседі. Ағзаға таза су енеді де, ол біздің сұйықтық қанымызға әсер етеді және тазалық ақпаратын жеткізеді. Сөйтіп бойымыздағы сұйықтықтардың құрылымдануына ықпал жасайды. Адам денесінің 70% судан тұрады. Ендеше ағзадағы судың құрамын өзгерте отырып, сауығуға әбден болады.

1. А) Тұйық

2. D) Көптік

3. Е) -мен, -пен

4. D) бас, аяқ, қол

5. A) қорқақ

6. В) кінәлі, айыпты

7. D) қайыңдар

8. В) Айман

9. D) Ұшып кетеді

10. D) Сабақты жақсы оқыса, озат оқушы болады.

11. В) Аш, ат, от

12. D) Жақсың қайсы

13. D) Заттың реттік санын білдіреді.

14. B) - лық

15. A) Қашанға дейін?

16. D) Әдемі, сұлу

17. A) Серт

18. А) Кім, не

19. A) 5

20. С) Ң, Й

21. А) Ақ

22. D) Он бірінші

23. В) Тазалық

24. D) Жақсы адам

25. А) Биік, аласа

26. B) Шартты

27. D) Ах! Болат сен кешегі гала-концертті көрдіңбе?

28. D) Әдемі қыз

29. D) Биыл

30. С) адам

Объяснение:

1. Қазақ тілінде буынның үш түрі бар: ашық, тұйық, бітеу

2. Көптік жалғау - жалғанған сөзіне көптік мағына беретін қосымша. Көптік жалғауының дыбыс үндестігіне қарай алты түрі қолданылады: -лар, -лер, -дар, -дер, -тар, -тер (қала+лар, дәптер+лер, ғалым+дар, гүл+дер, хат+тар, мектеп+тер)

3. Көмектес септігінің жалғаулары буын үндестігіне бағынбайды: бала+мен, кітап+пен

4. Бір буынды сөздер тасымалданбайды

5. Мысалы: Өй, нағыз қоян жүрек өзің едің ғой (Ауызекі тіл)

6. Қалған тіркестер антонимдер не болмаса мағыналары мүлдем бір-бірінен алшақ сөздер

7. Ұяң дауыссыздар: б, в, г, ғ, д, ж, з

8. Үнді дауыссыздар: р, л, м, н, ң, у, й

9. "ұшып кетеді" - (Не істейді?)

10. "оқыса" - (қайтсе? не істесе?)

11. Тұйық буын дауысты дыбыстан басталып, дауыссыз дыбысқа аяқталады.

12. айтар - етістік, сен - есімдік, ешкім - есімдік, жақсы - сын есім, біреу - есімдік

13. Мысалы: бірінші, екінші, он бесінші, т. с. с.

14. Бала+лық=балалық

15. Мезгіл бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем - Қашан? Қай кезде? Қашаннан бері? деген сынды сұрақтарға жауап береді

16.  Қалған тіркестер антонимдер не болмаса мағыналары мүлдем бір-бірінен алшақ сөздер

17. серт - бір буынды сөз, сол себептен буынға бөлінбейді; қалған сөздер: уә-де, бол-жам, қа-ғи-да, е-ре-же; бірнеше буыннан құралған, олар буынға бөліне алады.

18. Жауап алу мақсатымен сұрау мағынасында қойылған сұрақтар сұрау есімдігі болады. Сұрау есімдіктері: кім? не? қай? қандай? қанша? неше? нешеу? нешінші? қайда? қайдан? қалай? қашан? қайдағы? қашанғы?

19. Сөйлем мүшелері: бастауыш, баяндауыш, толықтауыш, анықтауыш, пысықтауыш

20. Қазақ тілінде Ң, Й әріптерінен басталатын сөздер жоқ

21. Дара сын есім бір түбірден құралады

22. Нешінші? Он бірінші

23. таза+лық

түбірі - таза, лық - жұрнақ

24. Қалған тіркестер ауыспалы мағынада берілген

25.  Кілтпен ашты - сөз тіркесі; әдепті бала - сөз тіркесі; әдейі, арнайы - синонимдер; қалаға барды - сөз тіркесі

26. Ол жақсы оқыса, университетке түседі.

27. Ах! - көңіл-күй одағайы

28. Сын есім қандай? қай? деген сұрақтарға жауап береді. Қандай қыз? Әдемі қыз

29. Биыл (қашан?) Қазақстан тәуелсіздігінің 26 жылдығын тойлады.

30. «Отансыз адам - ормансыз бұлбұл»

қазақтың мақалы ғой:)

Мектеп кітапханасы

Дана халқымыз «Кітап - алтын қазына» десе, ал кітапхананы өз басым іші қазынаға толы алтын сандыққа теңер едім. Бізді білім нәрімен сусындататын ғалым, тілсіз мұғалім – осы кітап. Тағылымы мол тәрбие ошағына айналып отырған кітапхананың мектепте алар орны орасан зор.

Кітап адам өмірінде, әсіресе өскелең ұрпақтың өмірінде ерекше орын алады. Кітапсыз, еш білімсіз күніміз қараң болатын еді. Кітап оқу арқылы біз білімімізді шыңдап, сөздік қорымыз бен ой – өрісімізді кеңейтеміз. Сонымен қатар түрлі жанрдағы кітап оқу елді, жерді сүюге, талапты,

кішіпейіл болуға, мейірімді, әрі төзімді болуға баулиды. Кітап біздің рухани жан азығымыз, ал кітапхана – білім мекені.

Әрине, қазіргі заман ағымына қарай, техниканың дамығанына орай кітап оқу мен мектеп кітапханасына жазылу қалып барады. Дегенмен, менің ойымша осы мәселені барынша қолға алып, мектеп кітапханасының қорын кеңейтіп, қазіргі жастарға қызықты жазылған кітаптармен толықтырса, сонымен қатар түрлі әдеби кештер мен іс – шаралар ұйымдастырылып, жастарды кітап оқуға үгіттеу жұмыстары жүргізілсе, бұл мәселе оң шешімін табады деп ойлаймын. Сонда мектеп кітапханысының қоры көбейіп қана қоймай, оқырмандар саны да артар еді деп есептеймін.