4. Мәтіннен сапалық және қатыстық сын есімдерді табыңыз. Найдите в тексте сапалық сын есім (качественные имена прилагательные) и катыстық сын есім (относительные имена прилагательные). Сыр бойындағы жыр дүлдүлдерінің бірі Ешнияздың жас кезінде шектес ауылда Тыныс деген кыздын сөз тапқырлығы, даналығы һәм оның әдептілігі, жібектей биязылығы, тазалығы ел ішінде аңызға айналған екен. Ешнияз Тыныстың үйіне келіпті. Сырттай қарағанда, аяғын сылтып басатын, кара қызға көңілі толмай: - Тыныс-Тыныс! Мүсiн-Мүсiн! - дегенге үріп ауызға салғандай, жүзіктің көзінен өткендей, мөлдіреген жүзiмдей алкызыл нарт алмадай, көлдің көркі аккудай, ай нұрлы, албыраган ару-керім екен десем, қап-қара көрiм екен ғой! Катпыш караны оза дабыра-дакпырт еткен елде де көз қалмаған екен-ай! - дейді нығырта. Сонда Тыныс кыз: О, тәуір құрбым! Қардан аппақ ешнәрсе жоқ, ұстасаң, қолыңды тоңдырады. Қазаннан қара нәрсе жоқ ішіндегісін ішсең, мейіріңді қандырады. Қара берік хан басында ақ киіз аяк астында емес пе? Қыран құс – қырымға, құзғын құс - ырымға деген Менің ішімнің саралығына қарамай, түсімнің қаралығына қараған сіздің көзіңіз де кез емес - агарып кеткен боз екен! Көзі соқырдың көңілі соқыр – ғаріп, есуастан есірік - Ғаріп! Сол есірік пен көңілі сокырдын иә бiрi, иәпірі» болмасан неттi-дептi. - («Ел аузынан» кітабынан)

"Қызыл кітапқа" енген жануарлар

- Сәлем

- Сәлем

- Сіз "Қызыл кітап"деген не екенін білесіз бе?

- Иә

- Ол не үшін қажет?

- Осы кітапқа жануар түрлері вымирающих, сирек кездесетін жануарлар мен өсімдіктер

- "Қызыл кітапқа" қандай жануарлар енгізілген?

- Қызыл қасқыр, манул, қарақал, ақбөкен, қар барысы және сілеусін

- Онда қандай өсімдіктер бар?

- Емен, сноуборд.

- "Қызыл кітап"не үшін қажет деп ойлайсыз?

- Бұл адамдар табиғатты қорғай бастауы үшін қажет. Жануарлар мен өсімдіктердің өлімін болдырмау.

- Жақсы, әңгімеңізге рахмет. Барлығы жақсы

- Барлығы жақсы.

Перевод:

- Привет

- Привет

- Ты знаешь, что такое "Красная книга"?

- Да

- Для чего она нужна?

- В эту книгу занесены виды вымирающих, редких животных и растений

- Какие животные занесены в "Красную книгу"?

- Красный волк, манул, каракал, сайга, снежный барс и рысь

- А какие растения в ней есть?

- Дуб, подснежник.

- Как ты считаешь, для чего нужна "Красная книга"?

- Она нужна для того, чтобы люди начинали оберегать природу. Чтобы предотвратить гибель животных и растений.

- Хорошо за беседу. Всего хорошего

- Всего хорошего.

Шортанбай Қанайұлы (1808, қазіргі Жамбыл облысы Қаратау өңірі – 1881, қазіргі Қарағанды облысы Шет ауданы) – ақын, діни қайраткер. Ол Түркістан жерінде Қаратауды жайлаған шаруа Қанайдың отбасында дүниеге келген. Жас шағынан мұсылманша оқып замандастары қатарлы білім алмаған. Бұрыннан қазақ халқының қасиетті астанасы есепті Түркістан қаласы, оның сол тұстағы шар тарапқа жайылған даңқы жас талапқа әсерсіз болмаған.

Қиялына қанат бітіріп, өнер-білім биігіне талпыған алғашқы тәлім-тәрбие ұясындай ізгі әсер еткен, парасатты ақыл иелеріне жақын жүріп, жақсылар қатарына ерте ілескен. Көзі ашық, сауатты, білімге құштар жасқа үлгі-өнер боларлық ойлы орта, тәлімге - ұстаздар да кезіксе керек-ті.