Выпишите баяндауыш мәтінді алдыңғы мәтінмен байланыстырып, ортақ оиды
анықтаңдар. мәтін мазмұнынан автордың ойын бөліп алып, бағалаңдар.
ертеде қағаз болмағандықтан, сол заманның данагөй өз
елі мен жерінің бостандығы үшін күрескен, қол бастаған ержүрек
басшылардың ерлік істерін сына жазуымен тас бетіне түсірген. та
бетіне қашап жазылған жазулар бәрінен де жақсы сақталған.
орхон-енисей өзендері бойынан табылған тас ескерткіштер түрік
қағанаты дәуіріндегі ел басқарушы білге қағанның інісі, ержүрек
батыр күлтегіннің және қағандар кеңесшісі тоныкөктің құрметіне
қойылған ескерткіштер еді.
бізге белгілі үш жазба бар. «кіші жазуды» білге қағанның өзі
жаздырған, ал оны тасқа қашап жазған – ғұлама бәдізші иоллыг
тегін. «үлкен жазуды» да білге қағанның өзі таң, інісі
күлтегін батырға арнаған. үшінші жазба - тоныкөк дананың өзі
шығарған жыры. бұлар vii ғасырда әрбір әрпі тасқа қашап жазылған
көне түркі тіліндегі тұңғыш жыр-дастандар болатын
​

33 минуты назад Мақал - мәтелдерМақал - мәтелдер - әр халықтың өз даму тарихында басынан кешкен алуан түрлі оқиғалары, өзі аңғарған табиғат құбылыстары, қоғам мүшелерінің өзара қарым-қатысы, мінез-құлқы, психологиясы жөніндегі жасаған қорытынды, тұжырымдарының түйіні, өмір тәжірибесінен жинақталған философиялық ойлардың ұтқыр да ұтымды, жатық та көркем көрінісі, фразеологиялық оралымдардың еңделіп, сырланып, әбден қалыпқа түскен тұрақты түрлері. Ол бір ғана емес ертеден бері қалыптасқан ой дәлдігімен, мазмұнының тереңдігімен ерекшеленетін ауыз әдебиетінің бір түрі.Ол айналадағы сыры мол дүние туралы білімнің сұрыпталған жиынтығы, халықтың өзінше шағын ауызша энциклопедиясы ғана емес, ұстаздық, тәлімгерлік роль де атқарады, адам бойындағы барлық жақсылықты асқақтатып, жамандықты жерлеп,бала тәрбиесінде ерекше орын алатын халық даналығы.Мұндағы ақыл-кеңестер қысқа да нұсқа, әрі тұжырымды болды.. Халық даналығы ата-анаға ұрпақ тәрбиесі жөнінде өзінен бұрынғылардың моральдық-психологиялық, медециналық-гигиеналық, өнер-сайыскерлік ой-пікірлерін де шоғырландырып, бүкіл халықтың тәлімдік тәжірибесін мирасқа қалдырып отырды. Көшпеліліердің сонау ерте дәуірінен-ақ бұларды көп біліп әрі оны ақылмен байыптай алатын адамды ерекше қастерлеуі тегін емес. Ондай адам ата-баба даналығының көзіндей саналатын. Мақал-мәтелдер белгілі бір шешіммен істің дұрыстығын анықтайтын логикалық қызметтің эталоны тәрізді адамның ой-әрекеттерінде маңызды роль атқарып отырады.

Есіптік сан есімдер (Количественные числи­тельные) Менiң отбасымда бес адам бар. – В моей семье пять человек есть.     
Бiр аптада жетi күн бар. – В одной неделе семь дней.     
Сөздiкте үш мың сөз бар. – В словаре три тысячи слов.     
Сыныпта отыз екi адам бар. – В классе тридцать два человека. 
Реттік сан есімдер (Порядковые числительные)   Қаңтар - жылдың бiрiншi айы. – Январь - первый месяц года.     
Он тоғызыншы палатада әжем жатыр. – В 19-ой палате моя бабушка лежит.     
Жиырма бесiншi қазан - Республика күнi. – 25 октября - день Республики.     
Он бесіншi ақпан. – 15-ое февраля.   Жиырма екіншi наурыз. – 22-ое марта.     
Бiріншi қантар - Жаңа жыл мейрамы. – Первое января - Новогодний праздник.     
Он алтыншы желтоқсан - Тәуелсiздiк күні. – 16 декабря - день независимости. 
.Жинақтық сан есімдер (Собирательные числи­тельные)Екеуiнде кiтап бар. – У двоих книги есть.Мыналардың бiреуiнiң аты - Жан. – Имя одного из них - Жан.Олардың екеуi. – Они вдвоём.   Бiздiң үшеуiмiз. – Мы втроём. 
Болжалды сан есімдер (Приблизительные чис­лительные)Біздің үйде қырықтай гүл бар. – В нашем доме около сорока цветов есть.     
Бізде елуге жуық қызметкер бар. – У нас около пятидесяти сотрудников есть.     
Алма нешелерде? Жиырмаларда. – Алме сколько лет приблизительно? Около двадцати.     
Қайраттың жасы қырықтарда. – Возраст Кайрата около сорока.     

Бөлшектік сан есімдер (Дробные числительные)үштен бiр – 1/3 - одна третья     
бiр бүтiн бестен екi – 1 2/5 - одна целая две пятых     
он алтыдан бiр – 1/16 - одна шестнадцатая   нөл бүтiн оннан бес – ноль целых пять десятых (0,5)     
сексен төрт бүтiн жүзден он үш – восемьдесят четыре целых тринадцать сотых (84,13)    

    Топтау сан есімдер (Разделительные числи­тельные)қырықтан – по сорок,   екiден – по два     
жүз елу бестен – по сто пятьдесят     
он-оннан – по десять,   бес-бестен – по пять