Шоқан заманының жан-жақты білгір ғалымы, батыл саяхатшысы. Қазақтың тарих, этнографиясын, әдебиетін тұңғыш зерттеуші. Ол қазақ пен қырғыздың әдебиет теориясы, фольклоры туралы алғаш пікір айтушы және зерттеуші. Шоқан қазақтың демократияшыл сынын бастаушы, ілгерішіл дәстүр мен әдебиеттану ғылымын негіздеуші, публицист жазушы. Ол қазақ әдебиеті мен мәдениетін орыс жұртшылығына алғаш танытушы. 1835 жылы қазіргі Құсмұрын бекеті дүниеге келуі. Жастық шағы – атамекені Сырымбетте өтті. Шоқанның шыққан ортасы – қазақтың хан-сұлтан төре тобы. Әкесі Шыңғыс Омск әскери училищесін бітірген. Орысша сауатты офицерлік шені бар (полковник). Арғы аталары – Абылайхан.
Шоқан әуелі ауыланда ескіше хат тануы, 10 жасында Омск кадет корпусына кіреді.
Оқытушылардың назарын өзіне аударуы (Костылеций, Гонцевский). Пушкин, Лермонтов, Гоголь, Крылов т.б. шығармаларымен жан-жақты танысады. Досы – Потанин.
Кадет корпусын өте жақсы бітіреді (1853). Шоқанның ерекше қабілеттері болған. Оған оқытушыларының, замандастарының болашақ ғалым, зерттеуші деп қарады. Қоғамдық істерге араласуы. 1856 жылы экспедицияда қатынасуы. 1858 жылы Қашқарияда болды. С.Тян-Шанскиймен танысады.
1859 жылы жаз, күз айларында Қашқар – Алтышар өлкесі саяхатының материалдарын сұрыптайды да, 1860 жыл басында Петербургқа аттанады. 1861 жылы ауылда емделіп, 1863 жылы Омскіге келеді. 1864 жылы жазды Жетісуға, одан Верныйға келеді. 1865 жылы төсек тартып жатып қалуы. Алтынемел станциясының маңына жерленуі.
Шоқан қоғам қайраткері. Ол ағартушы демократ. Қазақ халқының ағартушылыққа мұқтаж екендігін түсініп, мектеп ашуды талап етті.
Шоқанның достасып, пікірлескендері қоғам қайраткерлері, ақын-жазушылар, озық ойлы ғалым профессорлар, демократтар болды.
Саяхатшылар мен ғалымдардың еңбектерін, күнделікті жаңалықтар мен дүние жүзі әдебиетін жақсы біледі, жете меңгерді. Н.Г.Черношевскиймен кездесіп пікірлесті.
Мен болашаққа жасаған саяхатымнан
үлкен
сабақ алдым. Алдағы уақытта мен сабақты
үздік
оқитын боламын. Өз арманыма жету үшін бүгін
нен бастап еңбек етемін. Ата-анамның үмітін ақтау-
ға тырысамын.
Мен тәуелсіз Қазақстан нын
бақытты ұланымын.
Қазіргі заман жақсы. Болашақта бұдан да жақсы бо-
лады. Өйткені бүгінде адамдар салауатты өмір сал-
ұстанады. Денсаулық туралы ойл
айды. Демек,
болашақта адамдар үзақ өмір сүреді.
Қазір теледидар мен
журналдарда қоршаған ор-
таны қорғау туралы көп айтылады. Адамзат қоршаған
ортаның адам денсаулығы үшін өте маңызды екенін
түсінді. Біз болашақта табиғатқа зиянын тигізбей
тін өндіріс орындарын саламыз. Оған қоса табиғат
байлықтарын үнемді пайдаланамыз. Ол үшін озық
технологияларды қолданамыз.
Қорыта айтқанда, өз Отанымыз бен салт-дәстүрі-
мізді құрметтейтін мәңгілік ел боламыз.
Объяснение:
