Қазақ күнтізбесі, байырғы қазақ күнтізбесі – табиғат құбылыстарын бақылаудан туған халықтың көп жылдық тәжірибелері қорытылған, жұлдызды аспан туралы астрономиялық түсініктер мен білімдер жинағы. Табиғат құбылыстарының қайта айналып келіп отыруын, күн мен түннің, жыл мезгілдерінің, айдың тууы мен батуының алмасуын; жұлдыздардың орналасу тәртібін, мұқият бақылап, есептеп ұғынудың қазақ халқының дәстүрлі шаруашылығы үшін орасан зор маңызы болды. Қазақтар өзінің байырғы күнтізбесі арқылы жайлауға қай уақытта көшу, күзеуге және қыстауға қай уақытта қайту, қой мен қозыны қырқу, күйекке алу, мал төлдету, соғым сою, егін егу, шөп шабу шаруашылық жұмыстарын жүргізу мезгілдерін негізінен есептеп белгілеп отырды. Бұл есептен жаңылу шаруашылық үшін қауіпті болды.
еще тогда, когда не была точной наукой, в древние времена и эпоху средневековья, ученые и ремесленники иногда случайно открывали способы получения и очистки многих веществ, находивших применение в хозяйственной деятельности: металлов, кислот, щелочей, красителей и т.д. точной наукой начала становится только в 19 веке, когда был открыт закон кратных отношений и разрабатывалось атомно-молекулярное учение. современные техники хроматографии позволяют быстро отделить вещество от примесей и проверить его индивидуальность. кроме того, для очистки веществ широко применяются классические, но сильно усовершенствованные приемы перегонки, экстракции и кристаллизации. методы исследования веществ, разработанные и -, приносят пользу не только в , но и в смежных науках: , биологии, геологии. без них уже не могут обойтись ни промышленность, ни сельское хозяйство, ни медицина, ни криминалистика. - приборы занимают почетное место на космических аппаратах, с которых исследуют другие планеты и околоземное пространство
