Тема: Ф.Яруллинның “Кояштагы тап” хикәясе (6 нчы сыйныфта сыйныфтан тыш уку дәресе)
Дәрес тибы: Белемнәрне гомумиләштерү һәм системалаштыру.
Максат: 1. Хикәя белән таныштыру, эчтәлегенә төшендерү; текстка караган лексиканы сөйләмдә активлаштыру; укучыларның аралашу күнекмәләрен үстерү; бердәм хезмәттәшлек итәргә өйрәтү; сәнгатьле, йөгерек, дөрес уку күнекмәләрен камилләштерү.
2. Фикерләү сәләтен үстерү, үзфикерләүне булдыру.
3. Әниләргә карата хөрмәт тәрбияләү.
Җиһазлау: Фәнис Яруллин.Сайланма әсәрләр; Татар теленең аңлатмалы сүзлеге, ноутбук.
Таратма материаллар:ак, сары битләр, маркерлар.
Дәрес барышы:
I. Оештыру өлеше.
1. Исәнләшү. “Хәерле көн, балалар!”
2. Дәреснең максаты белән таныштыру.
- Укучылар, бездә бүген сыйныфтан тыш уку дәресе. Сезгә өйдә Ф. Яруллинның “Кояштагы тап” хикәясен укып килергә кушылган иде. Без дәрестә аның эчтәлегенә төшенербез, яхшылык һәм яманлык турында сөйләшербез.
II. Актуальләштерү.
Укучыларга “Нәрсә ул яхшылык?” “Нәрсә ул яманлык?” дигән сораулар куела.
Алар үз фикерләрен белдерәләр. Бер-берсен тулыландыралар.
III. Яңа материал.
1. Татар теленең аңлатмалы сүзлегеннән “яхшылык, яманлык” сүзләренең төшенчәсен аңлату.
Яхшылык – файда, уңайлык, изгелек
Яманлык – усаллык, начарлык, әшәкелек.
2. Укучыларга ак кәгазь битләре, маркерлар таратыла. Алар шунда, чиратлашып, әниләренең яхшы сыйфатларын язалар. Шуннан соң бер укучы җавапларны укып чыга. Җаваплар кабатланмаска тиеш.
- Рәхмәт, балалар! Ә без үзебезнең әниләргә борчу китермибез микән? Алар бәхетле булсын өчен сезгә нишләргә кирәк? (тырышып укырга, тәртипле булырга)
Хикәядәге аңлашылмаган сүзләргә игътибар итик.
3. Сүзлек эше: тап – берәр өслектә аерылып торган нокта яисә мәйданчык
өтеп – яндырып, көйдереп
шомлы – куркыныч
4. Хикәя белән эш.
Өйдә укып килгән “Кояштагы тап” хикәясе буенча сөйләшү.
Хикәядә нинди образлар бар?
Хикәядән әнисе образы турында язылган юлларны табып укыгыз.
Өзектән әнисенең ниләр эшләгәнлеген табып әйтәләр.
Әни кешенең төп сыйфаты – эшчәнлек икәнлеген әйттерүгә ирешү.
Бу хикәядә малайның нинди сыйфатын күрдек?
Иң төп сыйфат: әнисе – эшчән, малай – ялкау икәнлеген күрдек.
Малай урынында булсагыз нишләр идегез? (Җаваплар тыңлана)
Ял итү. Физкультминутка.
IV. Ныгыту.
Укучыларга сорау язылган карточкалар таратыла һәм җавапларын дәрестән чыкканда җыеп алына.
1) Малай кем белән яшәгән? 2) Малайның әнисе нәрсәләр эшләгән? 3) Авыру әнисе малайдан нәрсә сораган? 4) Малай нинди начарлык эшләгән? 5) Бу начарлыкны нәрсә күргән? 6) Кояшта нәрсә калган?
V. Йомгаклау.
1. Сары кәгазьләргә әниләргә теләкләр язалар.
Мәсәлән: Бәхетле бул! Исән-сау бул!
Сәламәт бул! Янәшәмдә бул!
Озак яшә! Кайгы күрмә!
Беркайчан да авырма! Авырма! һ.б.
VI. Өй эше. Әниләр турында мәкальләр язып килергә.
Дәрес “Әни” турында җыр белән тәмамлана. Укучыларга билгеләр кую һәм дәресне тәмамлап, алар белән саубуллашу.
920 км
Пошаговое объяснение:
расход на 10 км 1 л
всего 180л
одновременно 60 л
максимальное расстояние ? км
Решение
Автомобилисту надо взять бензина столько, сколько возможно; отъехать на какое-то расстояние, израсходовав какую-то порцию; оставить там бензин, взяв столько, сколько надо, чтобы вернуться за новой частью - т.е нужно еще такую же порцию назад. А затем повторить еще раз, истратив две порции бензина также из второй части. И уже с третьей частью, еще раз проделав то же расстояние, вернуться к оставленному на каком-то расстоянии бензину. Это первый этап.
Получается, что для такого расстояния потребовалось пятикратное количество бензина. (три раза вперед и два раза назад). Логично отъехать на такое расстояние, чтобы пришлось возвращаться меньшее число раз. Т.е одна часть должна при перевозке израсходоваться полностью. Расходоваться будет бензин из каждой части, но суммарное количество в остатке должно равняться ровно двум частям.
Аналогично, на втором этапе для транспортировки второй части бензина на какое-то новое расстояние второго этапа первую надо израсходовать полностью. На то, чтобы доставить ее к началу последнего этапа надо израсходовать тройное количество бензина ( два раза вперед и один назад).
И далее на третьем этапе, израсходовать, пройдя расстояние по норме.
180 : 60 = 3 (части) на столько частей нужно делить бензин
60 : 5 = 12 (л) такой будет порция бензина для однократного преодоления расстояния на первом этапе.
10 * 12 = 120 (км) на такое расстояние можно проехать на первом этапе
60 : 3 = 20 (л) порция бензина на втором этапе
10 * 20 = 200 (км) расстояние второго этапа
10 * 60 = 600 (км) расстояние третьего этапа.
120 + 200 + 600 = 920 (км) на такое расстояние в сумме может продвинуться автомобилист.
ответ: 920 км
