Жиын ұғымы — математиканың негізінде жатқан жалпы ұғымдардың бірі. Сондықтан жиын ұғымының дәл анықтамасын беру мүмкін емес. Біз жиын деп нені түсінетінімізді ғана айта аламыз. Әдетте жиын ретінде әртүрлі объектілердің алдын ала берілген ерекшеліктері бойынша топтастырылуын айтамыз.
Жиындарды үлкен латын әріптері арқылы белгілейміз: {\displaystyle A,B,C,X,I,Z}{\displaystyle A,B,C,X,I,Z} және т.б. Жиынды қүрайтын объектілер осы жиынның элементтері деп аталады. Жиын элементтері кіші латын әріптерімен белгіленеді: {\displaystyle a,b,c,x,u,v}{\displaystyle a,b,c,x,u,v} және т. б. Қажет болғанда төменгі және жоғарғы индекстер еркін қолданылады.
Егер {\displaystyle x}{\displaystyle x} объектісі {\displaystyle A}{\displaystyle A} жиынының элементі болса, бұл жағдай {\displaystyle x\in A}{\displaystyle x\in A} белгісімен таңбаланады және "{\displaystyle x}{\displaystyle x} элементі {\displaystyle A}{\displaystyle A} жиынына тиісті" деп оқылады.
Егер {\displaystyle x}{\displaystyle x} объектісі {\displaystyle A}{\displaystyle A} жиынынан тыс болса, оны {\displaystyle x\notin A}{\displaystyle x\notin A} арқылы белгілеп, "{\displaystyle x}{\displaystyle x} элементі {\displaystyle A}{\displaystyle A} жиынына тиісті емес" деп оқимыз.
Қоршаған орта немесе ғылыми пәндердің қай-қайсысы болса да жиын ұғымына қажетті мысалдардың кез келген түрін бере алады. Айталық, өсімдіктер түрлері, кітаптар, жай сандар, жазықтықтағы түзулер - жиын ұғымының мысалдары. Алғашқы екеуі ақырлы жиындардың мысалын берсе, соңғы екеуі ақырсыз жиындардың мысалы болады.
Жиындарды олардың элементтерінің тізімін немесе олардың элементеріне ортақ қасиеттерді көрсету жолымен беруге болады. Мысалы, {\displaystyle A=\{a_{1},a_{2},\ldots ,a_{n}\}}{\displaystyle A=\{a_{1},a_{2},\ldots ,a_{n}\}} жэне {\displaystyle B=\{x|x-}{\displaystyle B=\{x|x-}тақ сан {\displaystyle \}}{\displaystyle \}} . Осы екі жолмен анықталған, бірі ақырлы, бірі ақырсыз жиындардың мысалдары бола алады.
Жиындардың мысалдары:
{\displaystyle \mathbb {N} =\{0,1,2,3,\ldots \}}{\displaystyle \mathbb {N} =\{0,1,2,3,\ldots \}} - натурал сандар жиыны;
{\displaystyle \mathbb {Z} =\{0,\pm 1,\pm 2,\pm 3,\ldots \}}{\displaystyle \mathbb {Z} =\{0,\pm 1,\pm 2,\pm 3,\ldots \}} - бүтін сандар жиыны;
{\displaystyle \mathbb {Q} =\{{\frac {m}{n}}|m\in \mathbb {Z} ,n\in \mathbb {N} \}}{\displaystyle \mathbb {Q} =\{{\frac {m}{n}}|m\in \mathbb {Z} ,n\in \mathbb {N} \}} - рационал сандар жиыны;
{\displaystyle \mathbb {R} }{\displaystyle \mathbb {R} } - нақты сандар жиыны кеңінен қолданылады.
Пошаговое объяснение:
Часы - незаменимое в жизни устройство. Говорят, что счастливые люди часы не носят: если человек не хочет думать о времени, то ему обязательно нужно носить часы. Ведь, когда у человека есть часы, абсолютно не стоит волноваться о том, не опаздываете ли вы на встречу. У каждого человека есть собственные биологические часы, он просыпается и встает вместе с пением птиц. Собственные биологические часы подсказывают ему, что нужно делать на данный момент. Спрашивается, зачем человеку часы? Биологические часы - индивидуальны, а ритм жизни требует согласованности своих действий с другими людьми. Вот и появились первые образы часов - своеобразные механизмы, используемые для измерения времени: падающий песок, в песочных часах, льющаяся вода в водяных, и т.п. Науке неизвестна точная дата появления первых песочных часов, однако говорят, что о принципе песочных часов было известно намного раньше того момента, когда началось летоисчисление. Песочные часы представляют собой структуру из двух сосудов, которые соединены узкой горловиной. Именно в пересыпании песка из одной колбы в другую и заключается принцип действия песочных часов. Время, в течение которого песок будет пересыпаться через горловину в другой сосуд, может сильно колебаться: от нескольких часов до нескольких секунд. С песочных часов можно измерять часовые отрезки различной длительности. Со времени возникновения первых часов очень много времени, и неудивительно, что появилось очень много видов часов: это и солнечные, и водяные, и огневые, и песочные, и маятниковые и механические, и кварцевые, и электронные.
