Для архітектури романтизму характерно: а) тяжіння до казки та бунтарство б) обов’язкова наявність ордерної системи в розмах, складні форми, грандіозність

«Метель» — сюита композитора Георгия Свиридова, созданная в 1973 году на основе его же музыки к фильму по повести А. С. Пушкина «Метель» 1964 года[1]. Содержание [убрать] 1 История создания 1.1 Фильм «Метель» 1.2 Переработка для сюиты 2 Состав оркестра 3 Музыкальные части 4 Фрагменты 5 Источники [править]История создания [править]Фильм «Метель» Кинорежиссер Владимир Павлович Басов, приступая к экранизации пушкинской повести «Метель», обратился к композитору Г. Свиридову с о сочинении музыки к будущему фильму[1]. Пушкинская повесть «Метель» из цикла «повестей Белкина» была написана в 1830 и издана в 1831 году[2]. И вот через сто тридцать с лишним лет появлялась ее экранизация. Повесть чуточку иронична и лукава. Это литературное произведение давно вошло в классику русской литературы и хорошо известно. Пушкин рассказал полуанекдотическую историю про провинциальную барышню, которая случайно вышла замуж не за того, поскольку ее жених заплутал в метель; тем не менее история счастливо заканчивается новой любовью. Композитор взялся за эту работу. Однако он ушел от пушкинского сюжета напрочь, его музыка словно бы и не связана с литературной канвой, она стала самостоятельным действующим лицом фильма, лишь вплетаясь в какие-то фрагменты. Она оказалась лишена того оттенка иронии, который явно ощущается в повести[1]. Зато в ней проявилось совсем другое — настроение, душевность[3], поэтичность[4]. А еще она стала — шедевром. Фильм «Метель» вышел в 1964 году[5][6]. Музыка из него сразу же зажила своей жизнью. Она оказалась настолько осязаема, что, кажется, будто не только слышишь ее, но и видишь воочию — и картины природы, и жанровые сцены, и бал, который весь разворачивается на фоне вальса[4]. [править]Переработка для сюиты еще много лет, а именно — девять, и в 1973 году композитор Г. Свиридов вернулся к этой музыке, решив переделать разбросанные по фильму музыкальные фрагменты в одно целое[1]. Что и было им сделано. Новое музыкальное произведение было окончено в 1974 году. [править]Состав оркестра Состав оркестра: 2 флейты, флейта-пикколо, 2 гобоя, английский рожок, 2 кларнета, малый кларнет, 2 фагота, контрафагот, 4 валторны, 3 трубы, 3 тромбона, туба, литавры, бубен, малый барабан, тарелки, большой барабан, колокола, колокольчики, челеста, 2 арфы, фортепиано, струнные[1]. [править]Музыкальные части Музыка в сюите разделяется на несколько частей; однако тут у музыковедов ведутся большие споры[7]; кто-то отчетливо видит 7 частей, а кто-то, столь же отчетливо, — 9 частей, причем определяя их по-разному[1][3]. Мнения варьируются, и рассматривать их все не представляется даже нужным. Музыковед Л. Михеева определяет так: № 1, «Тройка» — эта мелодия явно перекликается с ямщицкими песнями, настолько угадывается в ней бег саней, скользящих по снегу русской зимы за лихой тройкой лошадей. № 2, «Вальс» — открывается призывными фанфарами, после которых вступает непритязательная мелодия с характерным для вальса аккомпанементом (бас на первой доле и аккорды на второй и третьей), но при этом без пышности и великолепия бального танца. № 3, «Весна и осень» — две крошечные миниатюры. № 4, «Романс» № 5, «Пастораль» № 6, «Военный марш» № 7, «Венчание». № 8, «Отзвуки вальса» — со знакомой по второму номеру мелодией, но более приглушенно, как воспоминание. № 9, «Зимняя дорога» — опять образ тройки, бегущей по снегу и тянущей сани Другую разработку предложили музыкальные педагоги Дубова Елена Николаевна и Олексенко Татьяна Николаевна. Они, взяв за основу исполнение Большого симфонического оркестра под управлением В. Федосеева в концертном зале имени П. И. Чайковского (запись 2005 года), выделили тоже 9 частей, но несколько по-своему[3] (желающие могут более подробно ознакомиться с этой работой здесь): Тройка Пастораль Вальс Венчание Марш Весна и осень Романс Отзвуки вальса Зимняя дорога Есть и другие музыковедческие разработки, приводить которые мы не считаем целесообразным, не потому что они нам чем-то не нравятся, а просто потому, что желающие могут ознакомиться с подробностями сами, а нам надо лишь сказать об их существовании, а не приводить все. Великолепная музыка Георгия Свиридова будет обсуждаться еще не одним поколением музыковедов и интерпретироваться разными музыкантами-исполнителями, поскольку она обладает поистине величайшим качеством: она видна, она произрастает из картин на уровне генетической памяти, ее ощущаешь и видишь нарисованные ее изображения[4].

Көзімнің қарасы

Көзімнің қарасы,

Көңілімнің санасы.

Бітпейді іштегі,

Ғашықтық жарасы.

Қазақтың данасы,

Жасы үлкен ағасы.

“Бар” демес сендей бір

А

Жылайын, жарлайын,

Ағызып көз майын.

Айтуға келгенде,

Қалқама сөз дайын.

Жүректен қозғайын,

Әдептен озбайын.

Өзі де білмей ме,

Көп сөйлеп созбайын.

 

Айттым сәлем, Қаламқас

Айттым сәлем, Қаламқас

Саған құрбан мал мен бас

Сағынғаннан сені ойлап

Келер көзден ыстық жас

 

Сенен артық жан тумас

Туса туар артылмас

Бір өзіңнен басқаға

Ынтықтығым айтылмас

 

 

 

Асыл адам айнымас

Бір бетінен қайырылмас

Көрмесем де, көрсем де

Көңілім сенен айырылмас

 

"Домбырага кол сокпа Абай"

Домбыраға қол соқпа

Шымырлатып бір-бірлеп.

Жүрегім, соқпа, кел тоқта,

Жас келер көзге жүр-жүрлеп.

Қайғылы көңлім қайдағы

Бұрыңғымды жаңғыртар,

Қайратты алып бойдағы

Басымды қайғы қаңғыртар.

 

Есіңде бар ма жас күнің,

Көкірегің толық, басың бос

Қайғысыз-ойсыз мас күнің

Кімді көрсең бәрі дос.

Махаббат-қызық, мал мен бақ

Көрінуші еді досқа ортақ,

Үміт жақын көңіл ақ,

Болар ма енді сондай шақ.

 

Құдай-ау қайда сол жылдар,

Махаббат қызық мол жылдар,

Ақырын, ақырын шегініп

Алыстап кетті құрғырлар.

Көзіме жас бер, жылайын,

Тағат бер, сабыр қылайын,

Жаралы болған жүрекке

Дауа бер, емдеп сынайын.

 

Көлеңке басын ұзартып

Алысты көзден жасырса,

Күнді уақыт қызартып

Көкжиектен асырса.

Күңгірт көңлім сырласар

Сұрғылт тартқан бейуаққа,

Төмен қарап мұңдасар

Ой жіберіп жан жаққа.

 

Қарашада өмір тұр

Тоқтатсам тоқсан көнер ме,

Арттағы майда көңіл жүр

Жалынсам қайтып келер ме.

Майдағы жұрттың іші қар

Бәйшешек қарға көнер ме,

Ішінде кімнің оты бар

Қар жауса да сөнер ме,

Ішінде кімнің оты бар

Қар жауса да сөнер ме.

 

Жақсылық ұзақ тұрмайды,

Жамандық әркез тозбайды.

Үміттің аты еліріп

Қос тізгінді созбайды,

Қос тепкіні салсаң да,

Уайымнан озбайды.

Бір қайғыны ойласаң

Жүз қайғыны қозғайды.

Жер торығыш желгек шал

Желіп жүріп боздайды.

 

Алдадым, ұрдым, қырдым деп

Шалықтап-шалқып шатпай ма,

Қапысын тауып тұрдым деп

Қулығын бұлдап сатпай ма.

Момыннан жаман қорқақ жоқ

'Қу пысық' деген ат қайда,

Арсыз болмай атақ жоқ

Алдамшы болмай бақ қайда.

 

Аллах деген сөз жеңіл,

Аллахқа ауыз жол емес.

Ынталы жүрек шын көңіл

Өзгесі хаққа қол емес.

Жүректің көзі ашылса,

Хақтықтың түсер сәулесі.

Көңілден кірді қашырса

Адамның хикмет кеудесі.

 

ЖЕЛСІЗ ТҮНДЕ ЖАРЫҚ АЙ  

Желсіз түнде жарық ай,

Сәулесі суда дірілдеп,

Ауылдың жаны терең сай,

Тасыған өзен күрілдеп.

Қалың ағаш жапырағы

Сыбырласып өзді-өзі,

Көрінбей жердің, топырағы,

Құлпырған жасыл жер жүзі.

Тау жаңғырып, ән қосып

Үрген ит пен айтаққа.

Келмеп пе едің жол тосып

Жолығуға аулаққа?

Таймаңдамай тамылжып,

Бір суынып, бір ысып,

Дем ала алмай дамыл қып,

Елең қағып, бос шошып.

Сөз айта алмай бөгеліп,

Дүрсіл қағып жүрегі,

Тұрмап па еді сүйеніп,

Тамаққа кіріп иегі?

 

"Сегіз аяқ"

Алыстан сермеп,

Жүректен тербеп,

Шымырлап бойға жайылған.

Хиуадан шауып,

Қисынын тауып,

Тағыны жетіп қайырған.

Толғауы тоқсан қызыл тіл,

Сөйлеймін десең өзің біл.

Өткірдің жүзі,

Кестенің бізі,

Өрнегін сендей сала алмас.

Білгенге маржан,

Білмеске арзан,

Надандар баһра ала алмас.

Қиналма бекер тіл мен жақ,

Көңілсіз құлақ, ойға олақ.

Басында ми жоқ,

Өзінде ой жоқ,

Күлкішіл кердең наданның.

Көп айтса көнді,

Жұрт айтса болды –

Әдеті надан адамның.

Бойда қайрат, ойда көз,

Болмаған соң айтпа сөз.

Қайнайды қаның,

Ашиды жаның,

Мінездерін көргенде,

Жігерлен, сілкін,

Қайраттан, беркін –

Деп насихат бергенде

Ұятсыз, арсыз салтынан

Қалғыпта кетер артынан

Болмасын кекшіл,

Болсайшы көпшіл,

Жан аямай кәсіп қыл.

Орынсыз ыржаң,

Болымсыз қылжаң,

Бола ма дәулет, нәсіп бұл?

Еңбек қылсаң ерінбей –

Тояды қарның тіленбей.

Атадан алтау,

Анадан төптеу,

Жалғыздық көрер жерім жоқ.

Ағайын бек көп,

Айтамын ептеп.

Сөзімді ұғар елім жоқ.

Моласындай бақсының,

Жалғыз қалдым – тап шыным!

Объяснение: