оператор присваивания :=
оператор ввода read(x1,x2,...,xn) или readln(x1,x2,...,xn)
оператор вывода write(x1,x2,...,xn) или writeln(x1,x2,...,xn)
условный оператор if условие then оператор 1 else оператор 2
оператор варианта case управляющая переменная of
набор значений1: оператор1;
набор значений2: оператор2;
...
набор значенийn: операторN
else
альтернативный оператор
end;
оператор цикла с предусловиями while ... do
оператор цикла с постусловием repeat ... until
оператор цикла for ... do
оператор break осуществляет немедленный выход из циклов repeat, while, for.
оператор continue начинает новую итерацию цикла, даже если предыдущая не была завершина.
оператор exit осуществляет выход из подпрограммы.
оператор halt прекращает выполнение программы и возвращает код завершения в операционную систему.
Тарихқа үңілсек ежелгі заманда да мемлекеттер халқының саны мен оның әскерге жарайтын бөлігінің санын анықтау, мал санын, жердің көлемін білу мақсатында есеп жүргізіп отырған. Бұл мәліметтерді салық жинау, соғыс жүргізу және т.с.с. жағдайларда пайдаланған. Қоғамның өзгеруі мен дамып отыру нәтижесінде есепке алып отыратын жаңа бағыттар пайда болған. ХVII ғасырдың ортасында Англияда «Саяси арифметика» деген ғылыми бағыт пайда болған. Бұл бағыт қоғамда болып жатқан түрлі өзгерістерді есепке ала отырып, оның дамуына талдау жүргізуге бағытталған. «Саяси арифметика» бағытымен қатар, Германияда «Міндетті статистика» мектебі пайда болды. Осындай мектептердің арқасында ғылымда жаңа бағыт - статистика пайда болды. Статистика латын тілінде status – жай-күй, құбылыстар реті деген мағынаны береді. Бүгінде статистика деген үлкен ғылым.
Жоғарыда айтқан қоғамның, халықтың даму барысын зерттеуде жиналған ақпараттың көлемі өте үлкен. Сол ақпаратты жинақтап, реттеп, өңдеп және талдап отыру қажет. Осы жұмыстарды электронды түрде атқаруға Еxcel кестелік процессорын пайдалану жолдарын қарастырайық.
